Hövzə Xəbər Agentliyinin verdiyi məlumata görə, süni intellekt üzrə tədqiqatçı doktor Məhəmməd Əmin Qasiminiya Elm, Sivilizasiya və İrfan İnstitutunun İslam elmləri üzrə texnoloji məhsullarının təqdimat mərasimində «Hüda» ağıllı sisteminin imkanlarını ətraflı şəkildə izah edərək bildirib ki, bu sistem İslam elmləri sahəsində elmi tədqiqatların aparılmasını asanlaşdırmaq və tədqiqatçıların dini mənbələrə ağıllı çıxışını təmin etmək məqsədilə hazırlanıb.
O, tədqiqatçıların mövcud elmi-tədqiqat vasitələrinin imkanlarının məhdud olduğuna diqqət çəkərək bildirib: Bəzi vasitələr yalnız rəqəmsal kitabxana funksiyasını yerinə yetirir, bəzi qabaqcıl vasitələr isə mürəkkəb quruluşa malik olduğundan xüsusi ixtisas və texniki bilik tələb edir. Digər tərəfdən, ümumi təyinatlı süni intellekt vasitələri də İslam mətnləri üzrə təlim imkanlarının məhdud olması və şiə mənbələrinə çıxışın kifayət qədər təmin edilməməsi səbəbindən ixtisaslaşmış suallara cavab verərkən səhvlərə yol verə və ya həqiqətə uyğun olmayan, uydurma məlumatlar yarada bilər.
Qasiminiya əlavə edib: «Hüda» bu problemi aradan qaldırmaq məqsədilə istifadəçi ilə bir sıra ixtisaslaşmış alətlər arasında ağıllı vasitəçi kimi hazırlanıb. Belə ki, istifadəçi öz sualını təbii dildə təqdim edə, sistem isə sualın xarakterinə uyğun olaraq müvafiq aləti seçərək bir neçə mərhələdə məlumatların axtarışını, əldə edilməsini və araşdırılmasını həyata keçirə bilər.
O, «Hüda»nın ümumi təyinatlı çat-botlardan əsas fərqinin biliyə çıxış üsulu olduğunu bildirərək deyib: Adi rəqəmsal sistem əsasən özündə əvvəlcədən mövcud olan biliklərdən istifadə etməklə cavab formalaşdırır. Ağıllı rəqəmsal sistem isə mövcud biliklərdən cavabı müəyyənləşdirmək üçün istifadə edir. Buna görə də «Hüda» cavabı əvvəlcə mənbələrdən əldə etməyə, daha sonra həmin mənbələrə əsaslanaraq formalaşdırmağa çalışır.
Süni intellekt üzrə bu tədqiqatçı «Hüda»nın informasiya mənbələri barədə bildirərək qeyd edib: Bu sistem «Səqat» adlı geniş imkana malik rical məlumat bazasına və onun 12-dən çox alətinə, şiə və sünni mənbələrindən bir milyon iki yüz qırx mindən çox hədisi özündə birləşdirən «Rizvan» hədis korpusuna və təxminən 19 min cild kitabdan ibarət «Gəncinə» kitabxanasına çıxış imkanına malikdir.
O davam edib: «Hüda» semantik və çoxdilli axtarış imkanını da təmin edir və sistemə təxminən 314 min dini sual-cavab və 275 min dini dərslərin mətnləri daxil edilib. Buna görə də sistem hər hansı suala cavab hazırlayarkən eyni vaxtda hədis mənbələrində, kitablarda, dini sual-cavab materiallarında və hövzə dərslərinin təqrir mətnlərində axtarış apara bilər.
Qasiminiya «Hüda»nın istinadların yoxlanılmasına imkan verən xüsusiyyətini vurğulayaraq bildirib: İstifadəçi təqdim olunan mənbələrə və istinadlara klikləməklə rəvayətin mətnini, mənbənin dəqiq ünvanını, kitabın səhifəsini və ya orijinal mətni görə və cavabın düzgünlüyünü yoxlaya bilər.
O, həmçinin infoqrafika, diaqram və çoxsəviyyəli qrafiklərin hazırlanması imkanını, eləcə də istifadəçi ilə davamlı qarşılıqlı əlaqəni sistemin digər xüsusiyyətləri sırasında qeyd edərək əlavə edib: «Hüda» ağıllı rəqəmsal sistem istifadəçinin əvvəlki cavabla əlaqəli sonrakı suallarını anlaya bilir və istifadəçilərin rəylərindən sistemin gələcək versiyalarının təkmilləşdirilməsi məqsədilə istifadə olunur.
Süni intellekt üzrə tədqiqatçı alim sonda bildirib: «Hüda» ağıllı rəqəmsal sistem daha genişmiqyaslı «müctəhid sistemi» layihəsinin bir hissəsidir və bu layihə çərçivəsində digər alətlər də hazırlanıb, gələcəkdə isə onların inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur. Son məqsəd müctəhidin və ya İslam elmləri üzrə tədqiqatçının təbii dildə bir sual təqdim etməklə geniş mənbələr toplusundan və ixtisaslaşmış alətlərdən istifadə edə bilməsi, mənbələrin axtarışına vaxt sərf etmək əvəzinə, daha çox vaxtını təhlil və elmi əsaslandırmaya ayırmasıdır.
Xəbərin sonu
Rəyiniz