Hövzə Xəbər Agentliyinin verdiyi məlumata görə, ölkə üzrə Elmi hövzələrin rektoru Ayətullah Əlirza Ərafi təhsil və tərbiyə idarəçiliyinin əsas strategiyalarını izah edərək vurğulayıb: «Bu böyük dirçəliş və qarşıdan gələn dalğalar mərhələsində alimlərin, ziyalıların, görkəmli şəxsiyyətlərin, məsul qurumların və xüsusilə nəhəng təhsil-tərbiyə sisteminin, eləcə də dəyərli təhsil işçilərinin üzərinə çox ağır və böyük məsuliyyət düşür. İslam tərbiyəsinin öncüllərinin qarşıdakı nəsil, gənclər və gələcək nəsillər qarşısında böyük bir missiyası vardır.»
Ölkə üzrə Elmi hövzələrin rektoru təhsil və tərbiyə sisteminin qarşısında duran yeni çağırışların və imkanların yenidən nəzərdən keçirilməsini də vurğulayıb və hesab edir ki, təhsil və tərbiyə idarəçiliyi, eləcə də onun ailə və dövlət tərəfindən istiqamətləndirilməsi texnoloji dəyişikliklərin, ictimai hadisələrin və maddi, Qərb mədəniyyətinin hücumlarının hədəfinə çevrilib. İslam sistemində və İslam məntiqinə əsasən, bu idarəçilik və istiqamətləndirmə qorunmalıdır. Eyni zamanda, İslamın möhkəm məntiqinə uyğun olaraq, zamanın şərtləri və baş verən dəyişikliklər nəzərə alınmaqla qorunmalı, yenidən qurulmalı və yeni məzmunla formalaşdırılmalıdır.
Ayətullah Ərafi daha bir strateji məqama diqqət çəkərək vurğulayıb ki, məktəb təhsil və tərbiyənin fundamental mərkəzi və əsas dayağıdır. Müəllimlər, direktorlar və tərbiyəçilər isə tərbiyə prosesinin istiqamətvericiləri və memarlarıdır. Müasir tələblərə cavab verən məktəbin formalaşdırılması, eləcə də müəllimlərin və direktorların bilik və bəsirət səviyyəsinin yüksəldilməsi istiqamətində hər bir cəhd ümumi vəzifədir.
Ayətullah Ərafinin baxışına görə, təhsil və tərbiyə idarəçiliyinin əsas çağırışları, imkanları və strategiyalarını aşağıda oxuya bilərsiniz:
Bağışlayan və mehriban Allahın adı ilə
İslam tərbiyəsinin mərkəzinin iclasının, İslam Respublikasının İnqilabının bu həssas və yeni mərhələsində təhsil və tərbiyə sahəsində fəaliyyət göstərən, mühüm rol oynayan şəxslərin və hörmətli üzvlərin iştirakı ilə, İran və İslam tarixinin acı və şirin hadisələrinin cərəyan etdiyi bir dövrdə keçirilməsi təhsil və tərbiyə sisteminin qarşısında duran yeni çağırışları və imkanları yenidən nəzərdən keçirmək, eləcə də yeni və səmərəli həll yolları üzərində düşünmək üçün yeni bir fürsət ola bilər.
İslam İnqilabının yeni mərhələsi şəhid Ayətullah Xameneinin və əziz şəhidlərimizin, Minab şəhərindəki Şəcərei-Təyyibə məktəbinin azyaşlı şagirdlərinin şəhid olması, eləcə də İran və müqavimət cəbhəsi şəhidlərinin qanı ilə başlayıb və üçüncü müharibə, İslam İnqilabı və müqavimət cəbhəsi ideologiyasının ABŞ-sionist hegemonluq sistemi ilə fundamental və sivilizasion qarşıdurması ilə sıx şəkildə əlaqələnib.
İmam Xomeyninin (rə) düşüncələri, şəhid Ayətullah Xameneinin (rə) rəhbərliyi və onun layiqli davamçısı olan İslam İnqilabının Ali Məqamlı Rəhbərinin (Allah onu qorusun) hidayəti əsasında səfərbər olunmuş xalq və ayağa qalxmış ümmət, həmçinin silahlı qüvvələrin və fədakar insanların, eləcə də Müqavimət cəbhəsi qüvvələrinin canfəşanlığı bu yeni mərhələnin, yeni cücərtilərin və İslam İnqilabının yeni parıltısının memarlarıdır.
Bu böyük dirçəliş və qarşıdan gələn dalğalar mərhələsində alimlərin, ziyalıların, görkəmli şəxsiyyətlərin, məsul qurumların və xüsusilə nəhəng təhsil və tərbiyə sisteminin, eləcə də dəyərli təhsil işçilərinin üzərinə çox ağır və böyük məsuliyyət düşür. İslam tərbiyəsinin öncüllərinin qarşıdakı nəsil, gənclər və gələcək nəsillər qarşısında böyük bir missiyası vardır. Həmin qaynar mərkəz təhsil və tərbiyə sistemi, eləcə də məsuliyyətli və inqilabçı müəllimlər, tərbiyəçilər və direktorlarla birlikdə qarşıdakı dəyişikliklərin öncülü, böyük imkanların yaradılmasının əsas qüvvəsi və mövcud çağırışların öhdəsindən gələn əsas dayaq ola bilər.
Təhsil və tərbiyə sisteminin bütün dəyərli xidmətçilərinə, gələcək nəsillərin gələcəyini formalaşdıran şəxslərə, bu nurani sahənin bütün fəallarına, eləcə də həmin mərkəz və mübarək məclisin iştirakçılarına ehtiram və hörmətimi ifadə edir, göstərdikləri xidmətləri yüksək qiymətləndirir və bir sıra məqamları diqqətinizə çatdırmaq istəyirəm.
1) İnsan tərbiyəsi və inkişafının, eləcə də təhsil və tərbiyə sistemlərinin gəmisi bizim dövrümüzdə çoxsaylı əks küləklər və tufanlı dalğalarla qarşı-qarşıyadır. Böyük imkanlara baxmayaraq, onu nəhəng çağırışlar əhatə edib. Bu çağırışlardan bəzilərini aşağıdakı şəkildə sadalamaq olar:
a) Maddi düşüncənin hakim olması və mənəviyyatdan kənar dünyagörüşünün müasir insanın zehninə və düşüncəsinə hakim kəsilməsi, maddi və müqəddəslikdən uzaq məntiqin idrak, yaşayış, elm və texnologiyanın müxtəlif sahələrinə, eləcə də Qərbdə və dünyada təhsil və tərbiyə sistemlərinə hakim olması əsas bəla və zərərli təsirlərdən biri hesab olunur. Uşaq, yeniyetmə və gənclərin müqəddəs aləmdən və mənəvi-ruhi dəyərlərdən uzaq belə bir mühitdə tərbiyə olunması nəticəsində, Qərb sivilizasiyasının bütün zahiri dəbdəbəsinə və üstünlüklərinə baxmayaraq, bəşəriyyətin təməli təhrif olunur və insan öz fitrətinin pak mahiyyətini, ilahi və mənəvi dəyərlərini itirir.
b) Maddiliyin və kəmiyyətçiliyin bu hakimiyyətinə əlavə olaraq, texnoloji dəyişikliklər və virtual məkan dünyası insan və gənclər üçün yeni bir həyat mühiti formalaşdırıb. Bu mühitin saysız-hesabsız üstünlükləri ilə yanaşı, insanın düşüncəsi, ruhu və psixikası, eləcə də təhsil və tərbiyə sistemləri üçün çoxsaylı təhlükələr də meydana gətirib. Bunun ardınca koqnitiv elmlərin inkişafı və süni intellekt sahəsində əldə olunan nailiyyətlər bəşəriyyətin qarşısında mürəkkəb və mühüm perspektivlər açıb.
Bu dəyişikliklər bir tərəfdən tədqiqat və araşdırma sistemlərinin, elmi biliklərin mənimsənilməsinin və bacarıqların əldə edilməsinin sürətini və dəqiqliyini artırıb, digər tərəfdən isə təhsilin ənənəvi və virtual, eləcə də süni intellekt əsaslı yeni həyat mühitinə keçidi insan və səmimi münasibətləri, bəşəri qarşılıqlı əlaqələri, müəllim və şagird münasibətlərini, müqəddəs və mənəvi dəyərləri zəiflədir və onların təsirini azaldır. Bu isə gələcək perspektivlərdə daha böyük narahatlıqlar doğurur.
c) Sadalanan məsələlərə əlavə olaraq, dünyada şeytani və imperialist hegemonluq sisteminə, sərvət, güc və zalım siyasi hiylənin hakimiyyətinə, eləcə də onun dünyanın mədəniyyətformalaşdırma və təhsil-tərbiyə sistemləri və mexanizmləri üzərində hökmranlıq yaratmasına da diqqət yetirmək lazımdır. Bu şeytani güc dünyanın mədəniyyət və tərbiyə sistemini imperialist ruh, maddi məntiq və maddi ehtiraslar üzərində qurub, humanist və ilahi yanaşmaya, ədalət və mənəviyyat məntiqinə gedən yolu isə kənara sıxışdırıb.
d) Həmçinin bu gün insan və gənclər üçün yeni düşüncələr, yeni suallar və yeni zövqlər formalaşdıran müxtəlif elmi, texnoloji və idraki dəyişikliklərə də diqqət yetirmək lazımdır. Dini, mənəvi və ilahi düşüncələr yeni məsələlər və yeni çağırışlarla qarşı-qarşıya qalıb. Bu mühüm məsələ həm xəbərdarlıqedici xarakter daşıyır, həm də onunla düzgün şəkildə qarşılaşma halında ümid və müjdə vəd edə bilər.
e) Bunlar təhsil və tərbiyə sahəsində baş verən yeni hadisələrin və əsas çağırışların yalnız bəzi nümunələridir. Sadalanan bütün məsələlər, eləcə də qeyd etmədiyimiz digər amillər qlobal miqyasda və ölkəmizdə “təhsil və tərbiyə idarəçiliyinin” zəifləməsinə səbəb olub və gələcəkdə də səbəb olacaq. Bu məsələ çox ağır nəticələrə gətirib çıxara bilər, müxtəlif və mürəkkəb ölçülərə malikdir və onun həlli üçün əsaslı araşdırmalar aparılmalı və fundamental tədbirlər görülməlidir.
2) Yuxarıda sadaladığımız məsələlər hazırkı təhsil və tərbiyənin əsas çağırışlarının yalnız bir hissəsini təşkil edir və hövzə və universitetdə, eləcə də təhsil sistemində təhsil və tərbiyə mexanizmlərinin idraki, elm və mədəniyyət əsaslarını güclü tufan və sərt dalğaların təsiri qarşısında qoyub.
Diqqətəlayiq məqam ondan ibarətdir ki, siyasi, mədəni, elmi və həmçinin tərbiyə sahəsində fəaliyyət göstərən şəxslərin bu dəyişikliklərə münasibəti fərqlidir. Bəziləri materialist düşüncənin və Qərbpərəstliyin bu transformasiyasını qəbul edir və bəyənirlər, dərin və hərtərəfli dərkə malik olmadan bu dalğalara və hakim cərəyana təslim olurlar.
Bəziləri isə bu hadisələri dərindən dərk etməkdən məhrumdurlar, lakin onlarla səthi və zahiri şəkildə qarşı-qarşıya gəlməyə çalışırlar.
Düzgün mövqe bu dalğalarla ağıllı və fəal şəkildə qarşılaşmaq, İslam və milli kimliyin, eləcə də təhsil və tərbiyənin qorunması üçün əsaslı tədbirlər görməkdir. Əlbəttə, bu yol böyük çətinliklər və ciddi hazırlıq tələb edir.
3) İslam İnqilabı müasir dünyanın qaranlığında yeni bir qığılcım və parlaq bir meteor kimi meydana çıxdı və mərifət, mənəviyyat, ədalət və inkişafdan ibarət yeni bir düşüncə sisteminin əsasını qoydu.
İslam İnqilabı çoxşaxəli, müxtəlif tərəf və ölçülərə malik, geniş miqyaslı bir dəyişiklikdir və onun ən mühüm və ən dərin tərəfi idrak və düşüncəvi ölçüsüdür. Buna görə də təhsil sistemi, daha sonra universitet və hövzə bu əziz İslamın və İslam İnqilabının idraki ölçüsünün mərkəzi, əsas ocağı və təzahür məkanı olmalıdır. Bu çərçivədə ailə və media ilə yanaşı, təhsil sistemi və dəyərli təhsil işçilərinin üstün və misilsiz rolu son dərəcə strateji və qalıcı əhəmiyyət daşıyır.
4) Maddiyyata pərəstiş edənlərin hücumu, şeytani nəfs və istəklərin cilovdan çıxması və hazırkı nəslin üzləşdiyi çoxsaylı zərərli təsirlər şəraitində tərbiyə məsələsinə hikmətli, məsuliyyətli, həvəslə, fəal və inqilabi yanaşmaq zəruridir. Bütün mühüm prinsiplər və məqamlar arasında xüsusi əhəmiyyət daşıyan bir neçə məsələyə toxunmağı vacib hesab edirəm:
Birinci: Ailə və hakimiyyət tərəfindən təhsil və tərbiyə idarəçiliyi və onun istiqamətləndirilməsi texnoloji dəyişikliklərin, sosial hadisələrin, maddi və Qərb mədəniyyətinin hücumu ilə qarşı-qarşıya qalıb. İslam sistemində və İslam məntiqinə əsasən, bu idarəçilik və istiqamətləndirmə qorunmalıdır. O, İslamın möhkəm məntiqinə uyğun olaraq və dövrün şərtləri və dəyişiklikləri nəzərə alınmaqla qorunmalı, yenidən qurulmalı və yenidən yaradılmalıdır.
İkinci: Gənc nəslin gücləndirilməsi, onların mərifət əsaslarının möhkəmləndirilməsi və iradələrinin möhkəmləndirilməsi hazırkı təlatümlü dövrdə tərbiyənin təməl daşıdır. Hücum dalğalarına qarşı müqavimət göstərmək möhkəm iradədən və müqəddəs, ali dəyərlərin insanın şəxsiyyətində kök salmasından asılıdır. Buna görə də bütün təhsil sistemləri yeni nəsillərin xüsusiyyətlərinin dəqiq öyrənilməsini öz prioritetlərinin başında tutmalı, onlarla bağlı üsul və metodları müəyyənləşdirərək həyata keçirməlidirlər.
Üçüncü: Təhsil sisteminin transformasiyası sənədi təhsil sisteminin yenidən qurulması və inkişafının başlanğıc nöqtəsi ola bilərdi. Lakin onun həyata keçirilməsi istiqamətində bəzi dəyərli addımların və motivasiyaların olmasına baxmayaraq, bu sahədə arzuolunan formada lazımi uğurun əldə edildiyini müşahidə etmədik. Bunun səbəblərinin bir qismi aydındır, digər qismi isə bu məqalənin çərçivəsinə sığmır. Hazırda isə həmin sənədin həyata keçirilməsi, eləcə də yenidən nəzərdən keçirilməsi və tamamlanması istiqamətində tədbirlər görülməlidir. Məsuliyyətli və öhdəliklərini dərk edən təhsil işçiləri cəmiyyətinin iradə və əzmi, onların tələblərinin gündəmə gətirilməsi və əməkdaşlığı bu istiqamətdə olduqca təsirli və yolgöstərici ola bilər.
Dördüncü: Məktəb təhsil və tərbiyənin fundamental mərkəzi və əsas oxudur. Müəllimlər, direktorlar və tərbiyəçilər isə tərbiyə prosesinin rəhbərləri və memarlarıdır. Nümunəvi məktəbin formalaşdırılması, müəllimlərin və direktorların mərifət və bəsirətinin yüksəldilməsi istiqamətində göstərilən hər bir səy ümumi vəzifədir.
Əlbəttə, onların mərifət, bəsirət və yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması zərurəti ilə yanaşı, təhsil sisteminin, böyük və şərəfli müəllim və tərbiyəçilər cəmiyyətinin sosial statusu və yüksək mövqeyi də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onların qədr-qiyməti bilinməli və yüksək mövqedə qərar tutmaları təmin edilməlidir. Çünki onların missiyası və məsuliyyəti olduqca ağırdır.
Beşinci: Bir sözlə, yeniyetmə və gənc nəsil, ailə institutu və təhsil sistemi İslam sisteminin bütün qurumlarının, icra və qanunverici hakimiyyət orqanlarının, eləcə də bütün cəmiyyətin prioritetlərinin başında dayanmalıdır. Təhsil sisteminin inkişafı və çiçəklənməsi üçün xalqın, dövlətin, hakimiyyətin və ictimai qurumların bütün potensial və imkanlarının səfərbər edilməsi zəruridir.
Sonda həmin iman məclisinin və mədəniyyət toplantısının təşkilatçılarına, iştirakçılarına və hörmətli iştirak edənlərə təşəkkürümü bildirirəm. Bütün əzizlərin və həmin canlı ocağın İslama, İnqilaba və İslam vətəninə xidmət yolunda uğurlar qazanmasını arzulayıram. Sözümü peyğəmbərləri və ilahi övliyaları, xüsusilə Əhli-beytin sonuncusu həzrət İmam Zamanın (ə.f), eləcə də İslamın və İslam İnqilabının böyük şəhidlərini, xüsusilə həzrət Ayətullah İmam Xomeyni (r) və şəhid Ayətullah Xameneini (r) yad etməklə və onlara salam göndərməklə başa çatdırıram. Allah-Təaladan yalvararaq İslamın, müsəlmanların, igid İran xalqının, silahlı qüvvələrin və Müqavimət cəbhəsinin qələbəsini diləyirəm.
وَآخِرُ دَعْوَانَا أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ
“Bizim son duamız budur: Həmd olsun aləmlərin Rəbbi olan Allaha!”
Ölkə üzrə Elmi hövzələrin rektoru
Əlirza Ərafi
Rəyiniz