Hövzə Xəbər Agentliyinin Məşhəd şəhəri üzrə müxbirinin verdiyi məlumata görə, Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmməd Cavad Məhəmmədi bu gün, sentyabrın 26-da Rəzəvi İslam Araşdırmaları Fondunun Şeyx Təbərsi salonunda keçirilən həzrət Rzanın (ə) VI Dünya Konqresinin ixtisaslaşmış iclasının açılış mərasimində «İmam Rzanın (ə) həyatında şəhadət məfkurəsi» mövzusunda çıxış edərək bildirib: Şəhadət və şəhadət məfkurəsi iki fərqli anlayışdır və onların arasında fərq qoymaq lazımdır. Şəhadət müəyyən zaman və məkanda baş verən nurani hadisə və vaqeədir, lakin bu hadisənin arxasında bir mədəniyyət və həyat tərzi dayanır və həmin həyat tərzi özünün ən yüksək mərhələsində şəhadətlə nəticələnir.
O əlavə edib: İmam Rzanın (ə) həyatında axtarmalı olduğumuz məsələ şəhadət məfkurəsinin ünsürləri və tərkib hissələri, eləcə də insanı bu yüksək və son mərhələyə çatdıran mömin həyat tərzidir.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü şəhadət məfkurəsinin əslində şəhadətin düşüncə və mənəvi əsasını təşkil etdiyini bildirərək vurğulayıb: Şəhadət təsadüfi və qəfil baş verən bir hadisə deyil. Şəhadətə nail olmaq tövfiqinə yetişən insan bundan əvvəl müəyyən həyat tərzindən keçib, iman, mənəviyyat və mücahidlik yolunda hərəkət edib.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi sözlərinə davam edərək deyib: Şəhid general Qasim Süleymaninin ifadəsi ilə desək, insan şəhid kimi yaşamalıdır ki, şəhid kimi dünyadan köçsün. Yəni şəhadət mədəniyyətini insanın həyatında axtarmaq lazımdır və bu mədəniyyəti İmam Rzanın (ə) həyatında da görmək mümkündür.
O deyib: Şəhadət məfkurəsi insan şəxsiyyətini formalaşdıran və onu bu mərhələyə çatmağa hazırlayan yüksək insani və İslami fəzilət və dəyərlər toplusudur.
İman – şəhadət mədəniyyətinin ilk ünsürüdür
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü şəhadət məfkurəsinin beş əsas ünsürdən ibarət olduğunu bildirərək deyib: Mənim fikrimcə, şəhadət məfkurəsinin beş əsas tərkib hissəsi iman, ixlas, mərifət, mücahidlik və istiqamətdir.
O, ilk ünsürü izah edərək əlavə edib: Şəhadət yalnız qəhrəmanlıq xarakterli bir hadisə və ya şərəfli və qəhrəmancasına öldürülmək deyil, əksinə, dərin etiqad və imandan qaynaqlanır.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi «Rəbbimiz Allahdır!» deyib sonra doğru yolda sabitqədəm olanlar haqqında nazil olmuş ayəyə istinad edərək bildirib: Şəhadət məfkurəsi tövhid əsaslı bir mədəniyyətdir və şəhadət Allaha imandan qaynaqlanan mənəvi və dini hadisədir.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü İmam Rzanın (ə) «Silsilətüz-zəhəb» hədisinə toxunaraq sözlərinə davam edib: Şəhid Ayətullah Seyid Əli Xamenei İmam Rzadan (ə) nəql olunan «Silsilətüz-zəhəb» hədisini izah edərkən bu məqama diqqət çəkib ki, «La ilahə illəllah» kəlməsi yalnız bir xəbər və ya müddəa deyil, əksinə, insanı tövhid yolunda hərəkət etməyə dəvət edən bir çağırışdır.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü əlavə edib: Mənim ifadəmlə desək, İmam Rzanın (ə) «Silsilətüz-zəhəb» hədisindəki buyuruğunda tövhidin nəzəri və praktiki olmaqla iki istiqaməti vardır. Yəni bir tərəfdən insan tövhidin həqiqətini tanımalı, digər tərəfdən isə elə yaşamalıdır ki, tövhid meydanına daxil olsun.
1
O vurğulayıb: Şəhid Ayətullah Seyid Əli Xamenei (r) təkid edirdi ki, bu dəvət yalnız bir xəbər deyil. Yəni məqsəd yalnız Allahın adını dilə gətirməyə çağırış deyil, əksinə, Allaha doğru hərəkət etməyə və Ona bəndəlik göstərməyə çağırışdır.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi qeyd edib: Buna görə də şəhadət məfkurəsinin əsaslarından biri iman və tövhiddir. İmam Rzanın (ə) tövhidə dəvəti əslində tövhid əsaslı və mücahidlik ruhuna malik həyat tərzinə dəvətdir.
O deyib: Dünyanın bir çox mədəniyyətlərində öldürülmək şərəfli və fəxr ediləsi hal hesab oluna bilər. Lakin şəhadət xəyali və dünyəvi motivlər uğrunda şərəfli şəkildə öldürülmək deyil. Əksinə, şəhadət imandan qaynaqlanır və Allah yolunda baş verir.
İxlas – Allah yolunda şəhadətin əsas şərtidir
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü ixlası şəhadət məfkurəsinin ikinci ünsürü hesab edərək bildirib: Şəhadət məfkurəsinin ikinci ünsürü ixlasdır. Səmimi və xalis şəkildə yaşayan, əməllərini Allah üçün yerinə yetirən insan bu mərhələyə çatır.
O, «Allah yolunda şəhadət» ifadəsinə və «Allah yolunda öldürülənləri əsla ölü zənn etmə» ayəsinə toxunaraq əlavə edib: Əgər şəhadət gerçəkləşməlidirsə, bu, Allah yolunda olmalıdır.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi sözlərinə davam edib: İnsan müxtəlif motivlərə görə canını fəda edə bilər və dünyanın hər yerində cəsur insanlar mövcuddur. Lakin canını Allah yolunda fəda edən insan yüksək ixlas sahibi olur.
O, İslamın ilk dövründə şəhid olanlarla bağlı bəzi rəvayətlərə toxunaraq bildirib: Peyğəmbər Əkrəmin (s) dövründə baş vermiş müharibələrlə bağlı nəql olunan bəzi rəvayətlərdə qeyd edilir ki, müharibələrdən birinin ardından şəhidlərin cəsədləri yerə sərildiyi zaman öldürülənlərdən biri haqqında deyildi ki, o, şəhid deyil. Çünki o, qənimət əldə etmək üçün gəlmişdi və ilahi motivə malik deyildi.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü əlavə edib: Bu məsələ göstərir ki, ixlas əslində şəhadətin əsaslarından biridir və döyüş meydanında sadəcə öldürülmək şəhadət demək deyil.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi sözlərinin davamında Ayətullah Bəhcət ilə bağlı bir xatirəyə toxunaraq deyib: Bu xatirəni şəhid Ayətullah Xameneinin (r) özündən eşitmişəm və sonradan başqa şəxslərdən də bu barədə eşitmişəm.
O əlavə edib: Şəhid Ayətullah Xamenei inqilabdan əvvəlki mübarizə dövründə Ayətullah Bəhcətlə əlaqə və tanışlığa malik idi və söhbətlərdən birində mübarizədəki niyyəti barədə danışmışdı.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü sözlərinə davam edərək bildirib: O, niyyətini belə ifadə etmişdi: Əgər həbsxananın təcridxanasına düşsəm, hətta təcridxananın bir küncündə belə Allahı görürəm. Yəni hətta həbsxanada və ən ağır şəraitdə belə insanın Allahla əlaqəsi onun üçün əsasdır.
O vurğulayıb: Bu sözlər Allahı tanıyan ariflərdən olan Ayətullah Bəhcətə böyük təsir göstərmişdi və onun oğlundan eşitdiyim bir nəqlə görə, Ayətullah Bəhcət ömrünün son illərinə qədər bu sözü xatırladırdı.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi deyib: Ayətullah Bəhcət nəql etmişdi ki, bu sözü başqa şəxslər haqqında da eşidib. Lakin şəhid Ayətullah Xamenei haqqında düşündükdən sonra bu qənaətə gəlib ki, həmin söz həqiqətə və səmimiyyətə əsaslanaraq deyilib.
O əlavə edib: Ayətullah Bəhcət başqa bir hadisə zamanı Nəcəfdə qarşılaşdığı və əlilliyi olan bir şəxsdən də danışmışdı. Həmin şəxsin vəziyyətini soruşduqda, o belə cavab vermişdi: «Allahın razı olduğuna razıyam».
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü sözlərinə davam edərək bildirib: Ayətullah Bəhcət demişdi ki, həmin hadisədə də bu ifadənin həmin şəxs tərəfindən bütün varlığı ilə deyildiyini və onun həqiqətən Allahın razılığına razı olduğunu hiss edib.
O qeyd edib: Ayətullah Bəhcət belə yüksək səviyyədə səmimiyyət və ixlas sahibi olan iki insan görmüşdü. Onlardan biri Nəcəfdə gördüyü həmin şəxs, digəri isə hətta təcridxananın bir küncündə belə Allahı gördüyünü deyən şəhid Ayətullah Xamenei idi.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi bu xatirəni şəhadət məfkurəsində ixlasın əhəmiyyətinin göstəricisi hesab edərək deyib: Belə yüksək ixlasla yaşayan insan şəhadət məqamına çatmaq potensialı əldə edir.
Mərifət – şəhidin hərəkəti şüurlu və maarifləndirici olmalıdır
O, sözlərinin davamında şəhadət məfkurəsinin üçüncü ünsürünü izah edərək bildirib: Şəhadət məfkurəsinin üçüncü ünsürü mərifət və tanımaqdır. Şəhidin hərəkəti şüurlu və maarifləndirici xarakter daşıyır və onu həyəcan və hisslərdən qaynaqlanan bir hərəkət kimi qiymətləndirmək olmaz.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü əlavə edib: Şəhid dərin mərifət zəminində hərəkət edir və öz həyatında mərifət və şüur formalaşdırır.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi İmam Rzanın (ə) həyat tərzinə toxunaraq deyib: İmam Rzanın (ə) hərəkəti mərifət yaradan və mərifəti artıran bir hərəkət idi. Onun İranda olması bu torpağın düşüncə və mərifət baxımından dəyişməsinə çox mühüm təsir göstərdi.
O, sözlərinə davam edib: Biz əziz İranımızda Əhli-beytin (ə) vilayəti nemətinə sahib olduğumuz üçün Allaha şükür edirik və İranda şiəliyin yayılmasına hər şeydən əvvəl və ilk növbədə İmam Rzaya (ə) borcluyuq.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü vurğulayıb: İmam Rzanın (ə) İrana gəlişi bu torpağın Əhli-beyt ailəsi və onların maarifi ilə daha yaxından tanış olmasına səbəb oldu. Bu gün əsrlər keçdikdən sonra İmam Rza (ə) və onun maarifi haqqında danışmağımız həmin mərifət hərəkatının nəticəsidir. Bu hərəkat İmam Rzanın (ə) İranda olması ilə formalaşdı.
O əlavə edib: Bütün şəhidlər də öz imkan və səviyyələri daxilində eyni xüsusiyyətə malikdirlər və onların həyatı cəmiyyət üçün mərifət və şüur yarada bilər.
Şəhid Ayətullah Xameneinin şəhidlərin həyatını öyrənməyə vurğusu
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi şəhidlərin həyatı ilə bağlı əsərlərin oxunmasına şəhid Ayətullah Xameneinin (r) göstərdiyi diqqətə toxunaraq deyib: Şəhid Ayətullah Xamenei (r) çox mütaliə edən bir insan idi və onun maraq göstərdiyi kitablardan biri də şəhidlərin xatirələri idi.
O əlavə edib: O, daim şəhidlərin həyatını öyrənir, bu əsərləri maraqla oxuyur, bəzi kitabların üzərinə öz qeydlərini yazır, onların məzmunundan evdə danışır və başqalarını da bu əsərləri oxumağa təşviq edirdi.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü qeyd edib: Onun bu məsələyə göstərdiyi diqqətin səbəbi şəhidin həyatının dərsverici və öyrədici olması idi. İnsan şəhidlərin həyat tərzindən öz yolu üçün nümunə götürə bilər.
O vurğulayıb: Şəhid canını fəda etməzdən əvvəl öz həyatında əməli şəkildə «aydınlaşdırma cihadı» həyata keçirib. Buna görə də biz şəhidlərin, eləcə də şəhid İmamın həyatında nümunələr tapmalı və düzgün yolu tanımaq üçün onlardan istifadə etməliyik.
İstiqamət – yorulmamaq və son ana qədər vəzifə məsuliyyəti hissini qorumaq
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi şəhadət məfkurəsinin beşinci və sonuncu ünsürünün istiqamət olduğunu bildirərək deyib: Qurani-Kərim buyurur: «الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا»; yəni insan iman gətirdikdən sonra öz yolunda istiqamət və sabitlik göstərməlidir.
Şəhidlərin həyatı insan üçün doğru yolun yolunu aydınlaşdıra bilər
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi Qurani-Kərimdə doğru yol haqqında olan ayələrə toxunaraq deyib: Biz hər gün dəfələrlə Allah-Təaladan bizi doğru yola yönəltməsini diləyirik. Qurani-Kərim isə “Nisa” surəsində bu yolda olanların xüsusiyyətlərini açıqlayarkən peyğəmbərləri, siddiqləri, şəhid və salehləri qeyd edir.
O əlavə edib: Bu ayələr bizə göstərir ki, doğru yol peyğəmbərlərin, Əhli-beyt imamlarının (ə), şəhidlərin və salehlərin addımladığı yoldur.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü davam edib: Buna görə də şəhid öz həyatı ilə mərifət formalaşdırır və bizim üçün dərk və tanıma imkanı yaradır. Biz şəhid İmamın və digər şəhidlərin həyatını öyrənəndə, onların həyatını görüb ondan dərs götürəndə öz yolumuzu daha yaxşı tapa bilərik.
O deyib: Buna görə də şəhadət məfkurəsinin üçüncü ünsürü mərifət və tanımadır.
Mücahidlik – şəhadət məfkurəsinin dördüncü ünsürü
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi şəhadət məfkurəsinin dördüncü ünsürünü fasiləsiz mübarizə və mücahidlik hesab edərək bildirib: Bu toplantıda da qeyd olunduğu kimi, şəhid İmam İmam Rzanı (ə) yorulmaz mücahid hesab edirdi.
O, İmam Rzanın (ə) səy və mücahidliklə bağlı rəvayətlərinə toxunaraq əlavə edib: Kim uğur əldə etmək istəyir, lakin ona çatmaq üçün səy göstərmir və mücahidlik etmir, əslində özünü aldadır.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü bildirib: İslamda cihad və şəhadət bir-biri ilə əlaqəli iki anlayışdır. Yəni uzunmüddətli bir mücahidlik prosesi mövcuddur və insan bu prosesin ən yüksək mərhələsində şəhadətə çata bilər.
O vurğulayıb: İslam məfkurəsində şəhidin həyatı zəhmət və mübarizə ilə dolu bir həyatdır və şəhadət uzunmüddətli səy, mübarizə və mücahidlik yolunun nəticəsidir.
15 il davam edən mübarizə və evə qayıdacağına əmin olmamaq
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi şəhid Ayətullah Xameneinin (r) inqilabdan əvvəlki mübarizə dövrü ilə bağlı xatirələrinə toxunaraq deyib: O, təxminən 15 il davam edən mübarizəsi haqqında belə deyirdi: Heç bir gün evdən çıxarkən evə qayıdacağıma əmin olmadım və heç bir gecə səhərə qədər rahat şəkildə həbs olunmayacağımdan əmin olaraq yatmadım.
O əlavə edib: Bu ifadə göstərir ki, onun həmin dövrdəki həyatı mücahidlik, təhlükəni gözə almaq və məsuliyyət hissi ilə müşayiət olunub. O, heç vaxt mübarizəni rahat və heç bir bədəli olmayan bir yol kimi təsəvvür etməyib.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü davam edib: Bu, insanı nəticədə şəhadətə çatdıra bilən həmin mücahid həyat tərzidir.
İmam Rzanın (ə) hicrəti – mücahidlik yolunun seçilməsi
O, çıxışının davamında İmam Rzanın (ə) həyat yoluna toxunaraq bildirib: Əgər məsələ yalnız şəhadət olsaydı və şəhadət məfkurəsi bunun arxasında dayanmasaydı, İmam Rza (ə) Mədinədə başqa bir şəkildə şəhid ola bilərdi. Lakin O, mücahidlik yolunu seçdi.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi əlavə edib: İmam Rza (ə) Mədinədə qalmadı, əksinə, hicrət etdi, ailəsindən və vətənindən uzaqlaşdı və Bəni-Abbasın zülm aparatına qarşı mübarizəni qarşısına məqsəd qoydu. Yəni bütün çətinlikləri öz üzərinə götürdü.
O vurğulayıb: Buna görə də şəhid o kəsdir ki, çalışır, bir ömür zəhmət çəkir, fəaliyyət göstərir və öz məqsədi yolunda mücahidlik edir. Nəticədə məqsədinə çata və ya şəhid ola bilər. Şəhadət isə özü böyük bir səadətdir.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü İmam Rzanın (ə) həyat yolunu İmam Hüseynin (ə) qiyamı ilə müqayisə edərək deyib: Əgər İmam Hüseyn (ə) üçün də məsələ yalnız şəhadət olsaydı, Mədinədə və ya Məkkədə şəhid ola bilərdi. Lakin İmam Hüseyn (ə) Mədinədə və ya Məkkədə şəhid olsaydı, biz Kərbəlanı yaşamazdıq.
O əlavə edib: Aşura hadisəsinin əzəməti, onun tərbiyəvi və mərifətləndirici təsirləri, eləcə də İmam Hüseynin (ə) hərəkatının tarix boyu yaşaması seçilən yolun və mücahidliyin nəticəsi idi. İmam Rza (ə) haqqında da eyni şəkildə demək olar ki, əgər həmin hicrət və mücahidlik baş verməsəydi, bu hərəkatın şiəlik və İran tarixində buraxdığı böyük təsirlər meydana çıxmazdı.
O əlavə edib: Şəhadət məfkurəsində yorulmamaq, çətinliklər qarşısında geri çəkilməmək, ümidsizliyə qapılmamaq və son ana qədər vəzifə məsuliyyəti hissini qorumaq mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü İslam İnqilabının ilk qələbə illərindən bir xatirəyə toxunaraq deyib: İnqilabın ilk illərində Qütbzadə kimi bir şəxs şəhid Ayətullah Xameneidən (r) soruşmuşdu: Əgər bu inqilab süquta uğrasa, nə edəcəksiniz və hara gedəcəksiniz?
O, davam edib: Şəhid Ayətullah Xamenei cavabında demişdi: Əgər bir gün bu inqilab təhlükə ilə üzləşsə, mən silahla hadisələrin tam mərkəzində olacağam və heç yerə getməyəcəyəm; bu gün də silahla meydanın ortasındayam.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi əlavə edib: Həmin xatirəyə əsasən, həmin şəxs də demişdi ki, inqilab məğlub olmayacaq. Çünki belə bir ruhiyyəyə sahib olan və meydandan qaçmayan insan inqilabın asanlıqla məğlub olmasına imkan verməz.
O qeyd edib: İllər sonra da şəhid Ayətullah Xamenei həmin sözünə əməl etdi və meydanda şəhid oldu. Bu, şəhadət məfkurəsinin və məqsəd yolunda istiqamətin nümunəsidir.
Şəhadət məfkurəsi – illərlə davam edən mücahid həyatın nəticəsi
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü şəhid Ayətullah Xameneinin (r) şəhadətinin uzun illər davam edən mübarizə yolunda yaşadığı həyatın nəticəsi olduğuna toxunaraq deyib: Şəhid Ayətullah Xamenei şəhid oldusa, bunun səbəbi ömrünü şəhadət məfkurəsi ilə yaşaması və bu məfkurəni İmam Rzanın (ə) məktəbindən öyrənməsi idi.
O əlavə edib: O, İmam Rzanın (ə) məktəbində öyrənmişdi ki, iman, ixlas, mərifət, mücahidlik və istiqamət bir-birinin yanında olmalıdır ki, şəhadət məfkurəsi insanın həyatında formalaşsın.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi davam edib: Şəhid Ayətullah Xamenei (r) mübarizə dövrü, həbsxanalar və məruz qaldığı çətinliklər haqqında danışarkən bildirmişdi ki, bir neçə dəfə belə bir fikir ağlına gəlib ki, artıq öz vəzifəsini yerinə yetirib və dərsə, elm və araşdırma fəaliyyətinə, eləcə də normal həyata qayıda bilər.
O əlavə edib: Lakin özü bunu belə ifadə etmişdi: Vəzifə məsuliyyəti hissi dərhal yaxamdan yapışdı və bu fikir zehnimdən silindi. Yəni vəzifə məsuliyyəti hissi ona mübarizə və məsuliyyət yolunu tərk etməyə imkan vermədi.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü vurğulayıb: Bu, məram yolunda və məqsədə çatmaq üçün göstərilən istiqamət və səbatdır. İnsan yorula bilər, şərait çətinləşə bilər və hətta ağlına gələ bilər ki, artıq öz vəzifəsini yerinə yetirib. Lakin məsuliyyət və vəzifə hissi onu həmin yolda saxlayır.
İmam Rzanın (ə) məktəbində şəhadət məfkurəsinin beş fundamental ünsürü
Höccətül-İslam vəl-müslimin Məhəmmədi çıxışını yekunlaşdıraraq bildirib: Biz İmam Rzadan (ə) və Onun məktəbinin görkəmli şagirdindən yalnız şəhadəti deyil, şəhadət məfkurəsini öyrənirik.
O əlavə edib: Şəhadət məfkurəsi bir sıra ünsürlərdən ibarətdir. Mənim fikrimcə, iman, ixlas, mərifət, mücahidlik və istiqamət onun beş əsas və fundamental ünsürüdür.
Tehran Universitetinin professor-müəllim heyətinin üzvü qeyd edib: İman şəhadət məfkurəsinin tövhid əsasını təşkil edir; ixlas bu hərəkatın ilahi istiqamətini müəyyənləşdirir, mərifət şəhidin hərəkətini yalnız həyəcan və hisslərdən ayırır, mücahidlik məqsədin həyata keçirilməsi yolunu formalaşdırır, istiqamət isə insanı məqsədə çatana qədər meydanda saxlayır.
Xəbərin sonu
Rəyiniz