Hövzə Xəbər Agentliyinin verdiyi məlumata görə, İran İslam Respublikasının Cenevrədəki BMT ofisində səfir və daimi nümayəndəsi Doktor Əli Bəhrini “Müharibədə təzminat” mövzusunda keçirilən ilk virtual iclasda bildirib ki, Beynəlxalq Hüquq Komissiyasının qəbul etdiyi dövlətlərin beynəlxalq məsuliyyəti layihəsinə əsasən, beynəlxalq öhdəliyin pozulması nəticəsində zərər yaranarsa, həmin pozuntuya yol verən dövlət dəymiş ziyanı ödəməyə borcludur.
O qeyd edib ki, beynəlxalq hüquq sistemində zərərin ödənilməsi beş əsas üsulu əhatə edir:
1. vəziyyətin əvvəlki halına qaytarılması;
2. maliyyə təzminatının ödənilməsi;
3. zərərçəkmiş tərəfin razılığının alınması;
4. qanun pozuntusunun dayandırılması;
5. pozuntunun təkrar olunmayacağına təminat verilməsi.
Müharibə təzminatı tələbi üçün dörd əsas şərt
İranın Cenevrədəki BMT nümayəndəsi əlavə edib ki, təzminat tələb etmək üçün dörd əsas şərt mövcuddur:
qanun pozuntusunun sübuta yetirilməsi;
həmin əməlın təcavüzkar dövlətə aid olduğunun müəyyən edilməsi;
dəymiş zərərin sübut olunması;
qanunsuz əməl ilə vurulan zərər arasında səbəb-nəticə əlaqəsinin təsdiqlənməsi.
ABŞ və sionist rejimin İrana hücumu ilə bağlı BMT hesabatları
Bəhrini bildirib ki, Təhlükəsizlik Şurası kimi rəsmi qurumların zəif mövqeyinə baxmayaraq, BMT-nin xüsusi məruzəçiləri tərəfindən ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi hücumunu qeyri-qanuni, səbəbsiz və BMT Nizamnaməsinin 2-ci maddəsinin 4-cü bəndinin pozuntusu kimi qiymətləndirən çoxsaylı hesabatlar yayımlanıb.
O əlavə edib ki, həmin hesabatlarda Minab şəhərinin tam orta məktəbi və xəstəxanalar kimi mülki obyektlərə hücumlar qınanaraq bunların müharibə cinayəti olduğu vurğulanıb.
İran nümayəndəsi həmçinin bildirib ki, İranın “təcili təhlükə” yaratdığı və ya hücumların “humanitar əsaslarla” həyata keçirildiyi barədə iddialar davam edən diplomatik danışıqlar və beynəlxalq müşahidə qurumlarının hesabatları fonunda hüquqi baxımdan əsassız hesab olunub.
Hücuma dəstək verən ölkələrin məsuliyyəti
Bəhrini dövlətlərin məsuliyyəti layihəsinin 16-cı maddəsinə toxunaraq qeyd edib ki, bu məsələnin mühüm tərəflərindən biri də hücuma dəstək verən və ya onu asanlaşdıran ölkələrin məsuliyyətidir.
Onun sözlərinə görə, ərazinin, logistikanın və ya məlumatların təqdim olunması yolu ilə iştirak edən dövlətlər də beynəlxalq məsuliyyət daşıyırlar.
İranın bəzi region ölkələrinin hücumda iştirakına etirazı
Əli Bəhrini bildirib ki, İran İslam Respublikası Təhlükəsizlik Şurasına təqdim etdiyi sənədlərlə bəzi region ölkələrinin və Jordan İordaniyanın İrana qarşı həyata keçirilən hücumda birbaşa və dolayı iştirakına etiraz edib və həmin ölkələrdən zərərin ödənilməsini tələb edib.
O əlavə edib ki, ABŞ-ın Təhlükəsizlik Şurasındakı veto hüququ kimi siyasi maneələr səbəbindən İranın hüquqi strategiyası iki əsas istiqamət üzərində qurulub:
1. Dəqiq sənədləşdirmə – gələcəkdə mümkün məhkəmə və hüquqi mexanizmlər üçün sübut və materialların toplanması;
2. Beynəlxalq ixtisaslaşmış diplomatiya – Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, UNESCO, Beynəlxalq Əmək Təşkilatı və İnsan Hüquqları Şurası kimi BMT qurumlarının imkanlarından istifadə edərək araşdırma heyətlərinin göndərilməsi və səhiyyə, mədəniyyət, iqtisadiyyat və infrastruktur sahələrinə dəyən zərərlərin dəqiq müəyyənləşdirilməsi.
Bəhrini sonda vurğulayıb ki, beynəlxalq təşkilatlar siyasi təsirlər səbəbindən sülhün qorunmasında uğursuz olsa da, hüquqi proseslərin davam etdirilməsi və texniki hesabatların hazırlanması gələcəkdə müharibənin qeyri-qanuni olduğunu sübut etmək və təcavüzkar dövlətlərə qarşı hüquqi təzyiq formalaşdırmaq üçün mühüm zəmin yaradacaq.
Xəbərin sonu
Rəyiniz