Hövzə Xəbər Agentliyinin verdiyi məlumata görə, İslam birliyinin və həmrəyliyinin gücləndirilməsi və möhkəmləndirilməsi İslam cəmiyyətinin böyük şəxsiyyətlərinin, xüsusilə İslam İnqilabının iki böyük rəhbərinin ən mühüm tələblərindən və narahatlıq doğuran məsələlərindən biri olub. Bu mühüm məsələ hətta İslam Respublikasının müqəddəs quruluşunun formalaşmasından illər əvvəl də gündəmə gətirilib.
Şübhə yoxdur ki, kollektiv həmrəylik və birlik hazırda İslam ümmətinin qarşısında duran ən mühüm məsələdir. Çünki hesab edirik ki, məhz İslamın sayəsində və onun təlimlərinin bərəkəti ilə müsəlmanların birliyinin əxlaqi və ictimai əsasları və amilləri dərinlik və möhkəmlik qazanır və bununla da düşmənlərin bir çox fitnə və sui-qəsdləri zərərsizləşdirilir.
İmam Xomeyninin (r) baxışında İslam birliyi və qardaşlığının əhəmiyyəti
İnqilabın memarı və İslam dünyasında, hətta bütün bəşəriyyət aləmində böyük bir dönüş yaradan ilahi şəxsiyyət İmam Xomeyni İslam birliyi və qardaşlığının zəruriliyini vurğulayaraq öz çıxışlarında mühüm bir məqama diqqət çəkirdi. O bildirirdi ki, tarixdə keçmişdə İslam ümməti elə bir hökmranlıq və əzəmətə malik olub ki, mümkün olan ən qısa müddətdə İslam günəşinin şüaları Avropa ölkələrinin və eləcə də bəzi Qərb dövlətlərinin səmasına qədər yayılıb. Bu, İslam birliyi və müsəlmanların bütövlüyü sayəsində mümkün olub. Məhz buna görə də bu gün müsəlmanlar Qərbin və Şərqin müstəmləkəçiliyinin əsarətində qalıblarsa, qlobal hegemon qüvvələr öz mənfur hökmranlıq kölgələrini onların üzərinə salıb, onları hər cür azadlıqdan, milli və dini suverenlikdən məhrum ediblərsə, bunun səbəbi bu böyük ümmət arasında ixtilaf və parçalanmanın, eləcə də onların arasında fikir ayrılığı və baxışların dağınıqlığının mövcud olmasıdır.
İmam Xomeyninin (r) tələbi və tövsiyələri bütün kəlami, fiqhi və tarixi mübahisələrdən asılı olmayaraq, iki əsas amilə söykənirdi: birincisi, müsəlmanların güclənməsinin zəruriliyi, İslamın rəqibləri olan güclərin şeytani və saxta hakimiyyətinin sındırılmasının vacibliyi; ikincisi isə İslam ümmətinin tarixi və ictimai birliyi və həmrəyliyinin zəruriliyinin vurğulanması. Bu yanaşma qlobal miqyasda İslam qurumlarının üstünlük təşkil edən və geniş yayılmış ideya istiqamətinə çevrildi. Belə ki, illər sonra da İslam oyanışı dalğası ilə, İslam İnqilabının hərəkatı vasitəsilə müsəlmanlar arasında fəal bir canlanma və mübarizə ruhu yarandı və onun bəhrə və təsirləri hələ də davam edir.
Məhz buna görə də görürük ki, bu məsələnin genişlənməsi ilə hegemonluğa can atan və inhisarçı güclər öz hakimiyyətlərini qorumaq məqsədilə parçalanma amillərinə xüsusi diqqət yetirdilər və İslam ümməti arasında birliyin güclənməsinin qarşısını almaq üçün külli miqdarda vəsait sərf etdilər.
Həqiqi İslamın müsəlmanların birliyi sayəsində gerçəkləşməsi
Dünya müsəlmanlarının fərdi və kollektiv oyanışına, həqiqi İslamın dünya miqyasında həyata keçirilməsi üçün birlik yaradılmasına və bunun nəticəsində müsəlmanların izzət və ləyaqətinin bərpasına yönəlmiş səylər İmam Xomeyninin (r) mühüm və başlıca fəaliyyət istiqamətlərindən biri olub.
Maraqlı məqam budur ki, o, birliyi strategiya kimi qəbul edirdi. Ölkənin qorunması üçün milli birliyin zəruriliyini vurğulamaqla yanaşı, İslam birliyinin və həmrəyliyinin qorunmasını və gücləndirilməsini tələb edirdi ki, daha yüksək mərhələdə dünya məzlumları arasında birliyin qorunması və genişləndirilməsi ilə tağutların tamamilə süqutuna zəmin yaratmaq mümkün olsun. Məhz buna görə də İmam Xomeyninin (r) yaddaşlarda əbədi qalan tövsiyələrində onun birliyi müsəlmanların varlığının və davamlılığının təminatı hesab etdiyini görürük.
İmam Xomeyninin (r) baxışında İslam birliyinin gerçəkləşdirilməsinin şərtləri
İmam Xomeyninin (r) nəzərdə tutduğu birlik oyanış mərhələsindən başlayır və dünya məzlumlarının qlobal birliyi mərhələsində ən yüksək nöqtəsinə çatır. Bunun nəticəsi isə dünya miqyasında ədalətin həyata keçirilməsi olacaq.
Onun baxışında birliyin yaradılması amilləri sırasında müxalif fikirlərə dözümlü yanaşmaq və problemlərin dialoq yolu ilə həll ediləcəyinə inanmaq da qeyd edilə bilər. Bu isə yalnız insanın özünü tərbiyə etməsi və nəfsi ilə mübarizə aparması ilə mümkün olur. Buna görə də İmamın İslam ümməti haqqında düşüncəsində birlik əldə etmək üçün nəfsə qarşı mübarizə məsələsi olduqca mühüm və zəruridir. Belə ki, o hesab edirdi ki, parçalanmaya səbəb olan məsələləri gündəmə gətirən insanların din və İslam dərdi yoxdur, əksinə, onlar özünəpərəstişin və nəfsani istəklərin əsarətindədirlər.
Digər tərəfdən, nəzərə almaq lazımdır ki, İslam ümmətinin birliyi çoxsaylı ideoloji, praktiki, iqtisadi, siyasi və ictimai əsaslara söykənir. Buna görə də İmam Xomeyni (r) ümumi yanaşma çərçivəsində İslam ümmətinin tarixi birliyi məsələsinə xüsusi diqqət yetirirdi. Onun baxışına görə, İslam dünyasında əməli birlik dini cəmiyyətləri formalaşdıran əsas amillərdən biridir və bu anlayışın reallaşmasını təmin edən bir sıra struktur elementlər mövcuddur. Bunlardan biri ortaq etiqaddır. Məsələn, tövhidə, vahid qibləyə, Qurana və vahid səmavi kitaba etiqad, eləcə də bir çox digər ortaq dəyərlər. Digəri isə ortaq kimlikdir ki, bu da İslam kimliyidir. Bundan əlavə, ortaq düşmən və ortaq taleyə malik olmaq da bu elementlər sırasındadır. Bu elementlərin məcmusu İslam quruluşunun və İslam cəmiyyətinin əsas strukturunu formalaşdırır. Bu anlayışın əsas komponentlərini İmamın (r) birlik məsələsinə dair yanaşmasının müxtəlif məqamlarında aydın şəkildə görmək mümkündür.
Biz bu birliyə ehtiyac duyuruq
İslam dünyasının birliyi və həmrəyliyi həzrət Ayətullah Xomeyni (r) üçün böyük bir ideal hesab olunurdu. O, daim birliyin zəruriliyini vurğulayır və bildirirdi:
> “İnşallah, elə bir gün gələcək ki, bütün müsəlmanlar bir-biri ilə qardaş olacaq, bütün müsəlman ölkələrində fəsadın kökləri aradan qaldırılacaq və İsrailin bu fəsad kökü Məscidül-Əqsadan və bizim İslam ölkəmizdən sökülüb atılacaq. İnşallah, Uua Allahın izni ilə birlikdə gedib Qüdsdə birlik namazı qılacağıq.”
O, başqa bir çıxışında da belə deyirdi:
> “Biz uzun illər ərzində birliyə ehtiyac duyuruq. Qurani-Kərim hər zaman bizə və bütün dünya müsəlmanlarına, bütün tarix boyu birlik göstərişi verib. Biz bu birliyi əməli şəkildə gerçəkləşdirməyə ehtiyac duyuruq.”
Şəhid Ayətullah Xameneinin (r) düşüncə və çıxışlarında birliyin zəruri şərtləri
İmam Xomeyninin (r) və şəhid Ayətullah Xameneinin baxışında İslam birliyi və həmrəyliyi olduqca mühüm əhəmiyyət daşıyır. O, rəhbərlik kimi mühüm məsuliyyətin ilk günlərindən etibarən müxtəlif münasibətlərlə bu məsələyə diqqət çəkmiş, daim bu sahədə mövcud olan mümkün təhlükə və zərərlər barədə xəbərdarlıq etmişdir.
İnqilabın şəhid lideri çıxışlarından birində belə bildirib:
> “Birlik məsələsində iki əsas məqam və ya iki əsas istiqamət mövcuddur ki, onların hər biri ayrılıqda əhəmiyyət daşıyır. Biz birlik şüarı səsləndirdikdə bu iki əsas məqam mütləq nəzərə alınmalıdır. Müsəlmanların praktiki həyatı üçün də məhz bunlar təsirlidir. Bu iki məqamdan biri müsəlman tayfa və məzhəbləri arasında əsrlərdən bu günə qədər mövcud olmuş ixtilafların, ziddiyyətlərin, qarşıdurmaların və maneəçiliklərin aradan qaldırılmasıdır. Bu ziddiyyətlər və ixtilaflar hər zaman müsəlmanların zərərinə nəticələnmişdir.
> Əgər İslam tarixinə nəzər salsaq, görəcəyik ki, bu qarşıdurmaların və ziddiyyətlərin hamısının və ya böyük bir hissəsinin mənşəyi maddi hakimiyyət və güc mərkəzlərinə gedib çıxır. İslam tarixini araşdırdıqda görəcəyik ki, ilkin ixtilaflardan — yəni Quranın yaradılmış olub-olmaması məsələsi və bu kimi digər məsələlərdən — tutmuş, zaman keçdikcə İslam məzhəbləri, xüsusilə də daha uzun müddətlər ərzində şiə və sünni arasında meydana çıxmış digər ixtilaflara qədər, demək olar ki, bütün İslam ölkələrində bu ixtilafların ipinin ucu güc sahiblərinin əlində olmuşdur.
> Bizim elan etdiyimiz, şüarını səsləndirdiyimiz, ona bağlı olduğumuz və onun uğrunda hərəkət edib çalışdığımız birliyin ilk məqsədi bu qarşıdurmaların, ziddiyyətlərin, ixtilafların və çəkişmələrin aradan qaldırılmasına yönəlməlidir. Uca Allah bundan razıdır və möminlər, ixlas sahibləri, Allahın dostları və ağıl sahibləri də bundan məmnundurlar.”
O, həmçinin vurğulayırdı:
> “Bu birlik İslamın hakimiyyətinə xidmət etməli və bu istiqamətdə olmalıdır; əks halda, boş və mənasız olacaq. Əgər İslam alimləri Qurani-Kərimin belə buyurduğunu qəbul edirlərsə: «وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِیُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ» (Nisa, 64), onda bilməlidirlər ki, Peyğəmbər nəsihət vermək, bir söz demək, insanların isə öz işləri ilə məşğul olması və yalnız ona hörmət göstərməsi üçün gəlməmişdir.
O, itaət olunması, cəmiyyətə və həyata rəhbərlik etməsi, quruluş yaratması və insanları düzgün həyat məqsədlərinə doğru istiqamətləndirməsi üçün gəlmişdir.
> Əgər İslam alimləri Qurani-Kərimin belə buyurduğunu qəbul edirlərsə: «لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَیِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْکِتَابَ وَالْمِیزَانَ لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» (Hədid, 25), yəni ədalətin bərqərar edilməsi, zülmün aradan qaldırılması və bəşəriyyət üçün düzgün həyatın yaradılması dinlərin məqsədidirsə, deməli, hərəkət İslamın hakimiyyətinə doğru olmalıdır. İslam ölkələrində və İslam cəmiyyətlərində İslam hakimiyyətinin bərqərar olması mümkündür.”
İslam cəmiyyətinin inkişafı və tərəqqisinin ilkin şərti
“Şəhid Ayətullah Xameneinin ” baxışına görə, İslam dünyasının tərəqqi və yüksəlişi İslam birliyi və həmrəyliyi olmadan mümkün deyil. Onun bu məsələdə söylədikləri mühüm istiqamət göstərir:
> “Geniş miqyasda İslam ümmətinin qələbəsinin sirri söz birliyidir. Əgər İslam ümməti elm, tərəqqi, maddi inkişaf, öz taleyinə hakim olmaq, xarici qüvvələrin hökmranlığından xilas olmaq, daxili və xarici səadət sahələrində irəliləmək istəyirsə, bunun yolu tövhid kəlməsi və söz birliyindən keçir.
> Dünyada öz hakimiyyətlərini möhkəmləndirmək üçün hər bir vasitədən istifadə edən hegemon güc mərkəzləri İslam dünyasında parçalanma, ayrılıq və ixtilaf yaratmaq üçün bütün vasitələrdən istifadə etməyə çalışıblar və təəssüf ki, böyük ölçüdə buna nail də olublar.
> Əgər bu gün Fələstin xalqı belə acınacaqlı taleyə düçar olubsa, əgər bu gün Fələstin xalqının bədəni qana boyanıbsa və həmin xalqın müsibəti və kədəri dərd çəkən insanların qəlbinin dərinliklərinə qədər nüfuz edibsə, bunun səbəbi müsəlmanların söz birliyinin olmamasıdır. Əgər söz birliyi olsaydı, bu vəziyyət yaranmazdı...”
İxtilaflar parçalanma və ayrılıq üçün zəminə çevrilməməlidir
Şəhid Ayətullah Xameneinin baxışına görə, müasir dövrdə İslam cəmiyyətlərinin üzləşdiyi ciddi problemlərdən biri məzhəbi ixtilaflardır. O, bu məsələ ilə bağlı zamanın və düşmənin düzgün tanınmasının əhəmiyyətini vurğulayaraq bildirirdi:
> Həqiqətən, müsəlmanların məzhəbi ziddiyyətlər və ixtilaflar baxımından vəziyyəti təəssüf doğurur. Tarix boyu müsəlmanların elmi və intellektual imkanlarının böyük bir hissəsi bir-biri ilə qarşıdurmaya sərf olunub...
> Mənim xatırladığım qədəri ilə, müsəlmanlar arasında baş verən məzhəbi qarşıdurmalar və münaqişələr güc sahibləri tərəfindən yönləndirilib. Bəni-Abbas dövründən sonrakı mərhələlərə qədər müxtəlif İslam əqidələrinin tərəfdarlarını bir-birinə qarşı qoyan əllər daim mövcud olub. Əgər bu əllər olmasaydı, onlar illərlə bir-biri ilə sülh və əmin-amanlıq şəraitində yaşayardılar və heç bir problem olmazdı.
> Müasir dövrdə müsəlmanların bir-biri ilə birləşib həmrəy olmaması və bir-birinə qarşı fəaliyyət göstərməsi üçün daha böyük səylər göstərilir. Bu səylər xüsusilə müsəlmanların birliyə olan ehtiyacının hər zamankından daha çox olduğu bir vaxtda gücləndirilib.
Rəyiniz