Hövzə Xəbər Agentliyinin verdiyi məlumata görə, Höccətül-İslam vəl-müslimin Seyid Məhəmmədhüseyn Raci həzrət Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) şəhadət günləri münasibətilə həzrət Məsumənin müqəddəs hərəmində keçirilən əzadarlıq mərasimində çıxış edib. O, İslam cəmiyyətində müqavimət və mübarizə ruhunu zəiflədən dördüncü amili izah edərək düşmənə qarşı diqqətsizliyin, onun plan və məqsədlərindən xəbərsiz olmağın tarixin həlledici məqamlarında ciddi fəsadlara yol aça biləcəyini bildirib. O, bəsirətin artırılmasının, siyasi proseslərin düzgün təhlil edilməsinin, xəbərlərin və mediada yayılan məlumatların diqqətlə araşdırılmasının zəruriliyini vurğulayıb.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci əvvəlki çıxışlarında müzakirə olunan məsələlərə toxunaraq rahatlığa meyilliliyi, dünya malına hərisliyi, qorxu və özünəinamı itirməyi, eləcə də fəsad və əxlaqsızlığın yayılmasını müqavimət ruhunu zəiflədən amillər sırasında sadalayıb. O əlavə edib ki, dördüncü amil düşmənə qarşı diqqətsizlikdir. Çünki qarşı tərəfin fəaliyyətini və məqsədlərini düzgün tanımayan, onun planlarına etinasız yanaşan cəmiyyət həssas məqamlarda yanlış qərarlar verə və bunun ağır nəticələri ilə üzləşə bilər.
Şurəhbil hadisəsi və Müaviyənin apardığı psixoloji müharibə
Həzrət Fatimeyi-Məsumənin (s.ə) müqəddəs hərəmində çıxış edən Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci, Müaviyənin Əmirəl-möminin İmam Əli (ə) ilə qarşıdurmada Şurəhbilin dəstəyini qazanmağa çalışması barədə tarixi rəvayətə toxunub. O izah edib ki, həmin rəvayətə əsasən, Müaviyə Şurəhbilin düşüncəsinə təsir göstərmək məqsədilə onun hərəkət etdiyi yol boyunca müəyyən şəxsləri yerləşdirib və onlara üçüncü xəlifənin qətlində İmam Əlinin (ə) əli olması barədə iddianı təkrarlamağı tapşırıb. Əvvəlcə bu iddianı qəbul etməyən Şurəhbil müxtəlif şəxslərin eyni fikri təkrar-təkrar səsləndirməsindən təsirlənib və nəticədə mövqeyini dəyişib.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci bu hadisəni müasir dövrdə psixoloji müharibə adlandırılan prosesin nümunəsi kimi qiymətləndirərək bildirib ki, eyni iddianın müxtəlif şəxslər tərəfindən təkrarlanması insanların düşüncəsinə təsir göstərə bilər. Həmin iddia ilk baxışda onlar üçün qəbuledilməz olsa da zamanla fikirləri dəyişə bilər.
O vurğulayıb ki, düşmən öz mövqeyini yaymaq məqsədilə xütbə edənlər, mərsiyəxanlar, tanınmış simalar və sosial şəbəkə istifadəçiləri də daxil olmaqla, müxtəlif qruplar üçün fərqli mesajlar və məzmunlar hazırlaya bilər.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci 2022-ci ildə İranda baş verən etirazlar zamanı sosial şəbəkələrdə yayılan bəzi məlumatlara, o cümlədən polis qüvvələrinin qızlar məktəbinə daxil olması və bir şagirdin öldürülməsi barədə iddiaya da toxunub. Onun nəql etdiyi nümunəyə əsasən, bu iddia yayıldıqdan sonra tanınmış simalardan biri məsələni yerində araşdırmaq məqsədilə onu dəvət edən cümə imamı ilə qarşılaşıb. Həmin şəxs bu mövzu ilə bağlı çoxsaylı mesajlar aldığını və paylaşımını həmin məlumatlara əsaslanaraq etdiyini bildirib.
Həzrət Fatimeyi-Məsumənin (s.ə) müqəddəs hərəmində çıxış edən Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci bir iddianın geniş yayılmasının onun doğruluğunu sübut etmədiyini vurğulayıb. O qeyd edib ki, xəbərləri yenidən paylaşmazdan və hadisələrlə bağlı mövqe bildirməzdən əvvəl məlumatın mənbəyi, sübutları və doğruluğu araşdırılmalıdır. Çünki psixoloji əməliyyat üsullarına qarşı diqqətsizlik insanları özləri də fərqinə varmadan yanlış məlumatların və təhrif olunmuş iddiaların yayılmasına xidmət edən şəxslərə çevirə bilər.
Uzaqgörənlik: Həqiqəti yanlışlıqdan ayırd etmək
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci çıxışının davamında bəsirətin haqqı batildən sadəcə ayırmaqdan daha geniş məna daşıdığını bildirib. O qeyd edib ki, bir çox hallarda haqqı batildən ayırmaq çətin deyil. Əsas məsələ isə ziddiyyətli məlumatlarla dolu mühitdə həqiqi haqqı haqqa bənzəyəndən, gerçəyi isə ilğımdan ayırd edə bilməkdir.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci əlavə edib ki, bəsirət insana müxtəlif iddialar və təqdimatlar arasında zahiri görünüşü həqiqətlə qarışdırmamağa, mürəkkəb prosesləri düzgün qiymətləndirməyə və onlar barədə ölçülüb-biçilmiş qərarlar verməyə kömək edir.
O, 1991-ci ildə Körfəz müharibəsi zamanı ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi koalisiyanın İraqa hücumu fonunda şəhid rəhbərin qəbul etdiyi qərara toxunaraq bildirib ki, həmin dövrdə bəzi parlament üzvləri İranın ABŞ-yə qarşı İraqı dəstəkləməsini tələb edirdilər. Lakin şəhid Ayətullah Seyid Əli Xamenei hər iki tərəfin mövqeyini batil hesab etdiyini və İran İslam Respublikasının bu müharibəyə qoşulmamalı olduğunu bəyan etmişdi.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci həmin dövrün siyasi şəraitini xatırladaraq bu qərarı strateji təhlilin və siyasi qütbləşmənin yaratdığı tələlərdən uzaq durmağın nümunəsi kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, İranın həmin müharibəyə qoşulması ölkəni milli maraqlarına və təhlükəsizliyinə uyğun olmayan bir istiqamətə yönəldə bilərdi.
Dini məsələlər üzrə ekspert İran İslam Respublikasının İraq, Suriya və Livandakı regional roluna da toxunub. O, bu fəaliyyətləri öz qiymətləndirməsinə görə, ABŞ-nin regionda bəzi planlarının həyata keçirilməsinə mane olan strategiyanın tərkib hissəsi kimi dəyərləndirib.
O, son bir neçə onillik ərzində İranın hərbi imkanlarında baş verən dəyişikliklərə toxunaraq raket və pilotsuz uçuş aparatları sahəsində əldə olunan irəliləyişlərdən danışıb. Bildirib ki, bu imkanların inkişaf etdirilməsi ölkənin böyük güclərin hərbi üstünlüyünə qarşı mübarizə aparmağa yönəlmiş müdafiə strategiyasının bir hissəsidir.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci Rusiya-Ukrayna müharibəsinə və bu müharibədə İran istehsalı olan pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə edilməsi barədə yayılan məlumatlara da diqqət çəkib. O, İranın pilotsuz uçuş aparatları sahəsində əldə etdiyi imkanları ölkənin hərbi texnologiyalarının əvvəlki onilliklərlə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etməsinin göstəricisi kimi qiymətləndirib.
İranın müdafiə imkanlarının formalaşmasında asimmetrik strategiyaların rolu
O, İran və ABŞ liderlərinin strategiyalarını müqayisə edən Corctaun Universitetinin professorlarından birinin məqaləsinə toxunaraq bildirib ki, həmin təhlildə böyük güclərin hərbi üstünlüyünə qarşı mübarizə üsulu kimi asimmetrik metodlardan və nizamsız müharibə strategiyasından istifadəyə diqqət yetirilib.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci izah edib ki, rəqibinin malik olduğu bütün qabaqcıl hərbi texnikanı istehsal etmək və ya əldə etmək imkanına sahib olmayan ölkə öz potensialına uyğun vasitələrin inkişafına diqqət yetirməklə qarşı tərəfin hərbi əməliyyatlarının xərcini artıra bilər. O, ballistik raketləri və digər hərbi texnologiyaları İranın asimmetrik müdafiə strategiyasının nümunələri kimi göstərib.
Təhdidlərə qarşı diqqətsizliyin sosial şəbəkələrdəki nəticələri
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci sosial şəbəkələrin gənc nəslin düşüncə tərzinin və dünyagörüşünün formalaşmasına təsirinə toxunaraq bildirib ki, xəbər və görüntülərin yayımlandığı şəraiti və onları yayan şəxslərin məqsədlərini nəzərə almadan qəbul edilməsi baş verən hadisələr haqqında yanlış təsəvvürlərin formalaşmasına gətirib çıxara bilər.
Höccətül-islam vəl-müslimin Raci müharibənin ilk günlərində yayılan və yaşayış məntəqəsində yerləşən bir binaya raketin düşdüyünü göstərən görüntüyə toxunaraq qeyd edib ki, insanlar sübutları araşdırmadan münaqişə tərəflərinin məqsəd və davranışları barədə mühakimə yürüdərlərsə, hadisələrin təhlilində səhvə yol verə bilərlər.
O, həmçinin hücumlardan sonra Tehranda fəaliyyət göstərən könüllülərin insanlara kömək etmək, zərərçəkənlərə yardım göstərmək və zədələnmiş binalardan salamat qalmış əşyaları toplamaq istiqamətindəki fəaliyyətlərinə toxunub. Bildirib ki, bəzi insanlar ABŞ-nin və digər xarici aktorların davranışları barədə öz təsəvvürlərinə əsaslanaraq, müəyyən siyasi mövqeyə sahib olmağın və ya tərəflərdən birini dəstəkləməyin onların əmlakını və yaşayış yerlərini zərərdən qoruyacağını düşünürdülər. Halbuki belə bir yanaşma mövcud şəraiti və təhdidləri real şəkildə dərk etməyi əvəz edə bilməz.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci siyasi və təhlükəsizlik məsələlərinin təhlilində onların mürəkkəbliyinin nəzərə alınmasının vacibliyini vurğulayaraq əlavə edib ki, yalnız bir xəbər, bir görüntü və ya səthi təəssürat əsasında qərar vermək ciddi nəticələrə gətirib çıxara bilər.
ABŞ-yə güzəştlər etməyə əsaslanan həll yollarının tənqidi
O, çıxışının digər hissəsində ABŞ-yə strateji güzəştlər edilməsini gərginliyin qarşısını almağın yolu kimi təqdim edən təklifləri tənqid edərək Liviya təcrübəsinə toxunub. Bildirib ki, strateji imkanların bir hissəsindən imtina etmək hərbi müdaxilənin və ya xarici təzyiqlərin qarşısını mütləq şəkildə almır.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci Müəmmər Qəddafinin hakimiyyətinin süqutuna və 2011-ci ildə NATO-nun Liviyaya hərbi müdaxiləsinə toxunaraq vurğulayıb ki, xarici güclərin siyasi vədləri ilə onların əməli addımları arasında fərq qoymaq lazımdır.
Həzrət Fatimeyi-Məsumənin (ə) hərəmində çıxış edən Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci ABŞ-nin 2003-cü ildə İraqa hücumundan sonrakı hadisələrə də toxunub. O, İraqın elektrik və su infrastrukturlarına vurulan zərəri, eləcə də ölkənin neft gəlirləri ilə bağlı yaranan fikir ayrılıqlarını xatırladaraq bildirib ki, bu təcrübələr xarici əlaqələrin təhlili zamanı qısamüddətli vədlərlə kifayətlənməməyin, uzunmüddətli nəticələri də nəzərə almağın vacibliyini göstərir.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci uzaqgörənlik problemlərə göz yummaq deyil, onları daha böyük məqsəd və məsuliyyətlər çərçivəsində dəyərləndirmək olduğunu vurğulayıb. O qeyd edib ki, belə bir yanaşma insana çətinliklər qarşısında qərarlarını müxtəlif dəyərləri və amilləri nəzərə almaqla qəbul etməyə imkan verir.
Düşmən qarşısında ayıq-sayıq olmaq və bəsirəti gücləndirməyin zərurəti
O, Əmirəl-möminin İmam Əlinin (ə) düşmən qarşısında ayıq-sayıq olmağın zərurəti barədə kəlamına toxunaraq bildirib ki, qarşı tərəfin hərəkətlərindən xəbərsiz qalan cəmiyyət təhlükəni yalnız lazımi cavab vermək fürsətini itirdikdən sonra dərk edə bilər.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Raci Əraf surəsinin insanın qəflətdə qalması ilə bağlı son ayələrinə istinad edərək təhlil qabiliyyətinin gücləndirilməsinin, düşmənin məqsəd və təbliğat üsullarının tanınmasının, yayılan xəbərlərin doğruluğunun araşdırılmasının, eləcə də siyasi və ictimai məsələlərə sadəlövh yanaşmadan çəkinməyin vacibliyini vurğulayıb.
O qeyd edib ki, dünyaya bağlılıq, qorxu və fəsad müqavimət ruhunu zəiflədə bildiyi kimi, düşməndən xəbərsiz qalmaq da cəmiyyəti tarixi dönüş nöqtələrində ciddi zərərlərlə üzləşdirə bilər. Buna görə də məlumatlılığın və bəsirətin artırılması müsəlmanların fərdi və ictimai məsuliyyətlərinin mühüm tərkib hissəsi olmalıdır.
Xəbərin sonu
Rəyiniz