Hövzə Xəbər Agentliyinin müxbirinin verdiyi məlumata görə, 18 may 2026-cı il bazar günü axşam saatlarında Elmi Hövzələrin İdarəetmə Mərkəzinin “Öncül və nümunəvi hövzə” qərargahının təşəbbüsü ilə Elmi hövzələrin Media və Virtual Məkan Mərkəzində keçirilən bu iclasda Elmi Hövzələrin Beynəlxalq məsələlər üzrə müavini Höccətül-İslam vəl-müslimin Seyid Müfid Hüseyni Kuhsari, Əl-Mustafa Beynəlxalq Universitetinin Tədqiqat üzrə müavini Höccətül-İslam vəl-müslimin Abidinecad və Elmi hövzələrin Strateji Araşdırmalar İnstitutunun Beynəlxalq Komitəsinin rəhbəri doktor Əlirza Naiç “Öncül və nümunəvi hövzə manifesti”nin beynəlxalq ölçüləri ilə bağlı fikir və təhlillərini bölüşüblər.
“Öncül və nümunəvi hövzə” manifesti hövzələrin qlobal və sivilizasiya yönümlü fəaliyyətinin strateji istiqamətlərini müəyyən edən mühüm sənəddir.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Hüseyni Kuhsari çıxışının əvvəlində şəhid Ayətullah Seyid Əli Xameneinin “Öncül və nümunəvi hövzə” ilə bağlı tarixi müraciətinin ildönümünə toxunaraq bildirib ki, bu mesaj hövzə həyatının müxtəlif sahələrində mühüm dəyişikliklərin başlanğıcı olub.
O qeyd edib ki, bu manifest elm, tədris, tərbiyə, ictimai və siyasi ölçülərlə yanaşı, mühüm beynəlxalq xüsusiyyətlərə də malikdir.
O bildirib ki, aparılan araşdırmalar göstərir ki, bu manifestin mətnində İranın coğrafi sərhədlərindən kənar qlobal məsələlərlə bağlı 150-dən çox anlayış və açar ifadə mövcuddur.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Hüseyni Kuhsari əlavə edib: İstismarçılıq, qlobal hegemonluq, sionist rejim, İngiltərə, İslam dünyası, Nəcəf hövzəsi və İslam dünyasının təsirli şəxsiyyətləri kimi ifadələr bu strateji sənədin beynəlxalq baxışını açıq şəkildə göstərir.
Elmi hövzələrin Beynəlxalq məsələlər üzrə müavini bildirib ki, son bir il ərzində bu manifestin beynəlxalq ölçüləri ilə bağlı hövzələrdə, Əl-Mustafa Beynəlxalq Universitetində və həmçinin İraq, Livan, Əfqanıstan, Hindistan kimi ölkələrdə də müxtəlif toplantılar keçirilib. Bununla belə, bu bəyanatın yenidən oxunmasına və onun tələblərinin daha dərindən izah edilməsinə ehtiyac duyulur.
O, “Öncül və nümunəvi hövzə” manifestinin “mətn”, “mətndənkənar məna” və “strateji oxunuş” olmaqla üç səviyyədə araşdırıla biləcəyini vurğulayaraq bildirib ki, həm bəyanatın açıq mətnində, həm onun gizli tələblərində, həm də bu sənəddən çıxarılan strateji baxışda ciddi beynəlxalq ideyalar mövcuddur.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Hüseyni Kuhsari manifestdə hövzənin kimliyini formalaşdıran beş əsas sütuna toxunaraq deyib: Şəhid Ayətullah Seyid Əli Xamenei bu beş sütundan ikisini tamamilə qlobal və beynəlxalq baxışla izah edir. Birincisi, hövzənin qlobal hegemonluq və istikbar sistemi ilə qarşıdurmanın ön xətti olması, ikincisi isə İslamın qlobal çağrışı çərçivəsində yeni İslam sivilizasiyasının qurulması məsələsidir. O bu iki əsas sütunu hövzələrdən ən böyük gözlənti kimi təqdim edir.
O vurğulayıb ki, bu manifestdə hövzə yalnız tədris və ya təbliğat qurumu kimi deyil, dünya miqyasında dəyişiklik yaradan və təsir göstərən bir mərkəz kimi təqdim olunur; elə bir qurum ki, onun missiyası peyğəmbərlərin və İslam İnqilabının missiyasının davamı kimi müəyyən edilir.
Elmlər hövzələrinin beynəlxalq məsələlər üzrə müavini hövzənin elmi, təbliği və sivilizasiya yönümlü sahələrində dönüşümün zəruriliyinə toxunaraq bildirib: Elmlər hövzələri qlobal səviyyədə elmi nüfuz sahibi olmalı, dünyanın yeni meydana çıxan ehtiyaclarına uyğun elmi məhsullar ortaya qoymalı və dünya elminin sərhədləri ilə tənqidi qarşılıqlı əlaqə qurmalıdır.
O əlavə edib: Sivilizasiyaqurucu fiqh, humanitar elmlər və dini maarifi ümmətin birliyi və formalaşmasına xidmət edən baxış manifestin beynəlxalq ölçülərinin gerçəkləşməsi yolunda diqqətdə saxlanılmalı əsas istiqamətlərdəndir.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Hüseyni Kuhsari həmçinin qlobal səviyyədə mədəniyyət mücahidlərinin yetişdirilməsi, psixoloji müharibəyə qarşı ağıllı mübarizə və hövzə diplomatiyasının gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayaraq deyib: Elmi hövzələr sistemqurma və nəzəriyyə planı sahəsində İslam nümunələrini dünya səviyyəsində təqdim edə bilməlidir.
O, çıxışının digər hissəsində qlobal və regional dəyişikliklərə toxunaraq, İnqilabın şəhid rəhbərinin şəhadətini beynəlxalq bir dirçəliş amili kimi dəyərləndirib və bildirib: Bu gün dünya hegemon sistemin mərhələli süqutu, sionist rejimin zəifləməsi və yeni qlobal nizamın formalaşması ilə üz-üzədir. Bu şərait Elmi hövzələrin məsuliyyətini daha da artırır.
Elmi hövzələrin beynəlxalq məsələlər üzrə müavini son illərdə hövzədə həyata keçirilən bəzi islahatçı addımlara da toxunaraq bildirib ki, ölkənin əsas mövzuları üzrə strateji qərargahların yaradılması, hövzə ilə dövlət strukturları arasında qarşılıqlı əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşması, məktəb və universitetlərdə ixtisaslaşmış təbliğin genişləndirilməsi, eləcə də sistemin fikir və düşüncə ehtiyaclarına cavab verəcək mexanizmlərin hazırlanması, manifestin hədəflərinin həyata keçirilməsi istiqamətində başlanmış dəyişikliklərin bir hissəsidir.
O qeyd edib: Bütün bu addımlara baxmayaraq, hələ yolun başlanğıcındayıq və yeni İslam sivilizasiyası idealına çatmaq üçün daha ciddi iradəyə, diskursiv dönüşümə və mücahidcəsinə çalışmağa ehtiyac var.
Hövzənin missiyası xəbərdarlıq mərhələsindən çıxaraq dinin qlobal şəkildə bərqərar edilməsinə xidmət edən bir missiyaya çevrilib.
İclasın davamında Əl-Mustafa Beynəlxalq Universitetinin tədqiqat üzrə müavini Höccətül-İslam vəl-müslimin Abidinecad, İslam İnqilabının Ali Məqamlı Rəhbərinin şəhadətindən sonra xalqın geniş şəkildə meydanda iştirakına toxunaraq, bu hadisəni qlobal bir dirçəliş və beynəlxalq səviyyədə insan oyanışının əlaməti kimi dəyərləndirib.
O bildirib: Qlobal hegemonluğun heybətinin sarsılması və xalqlar arasında oyanış dalğasının yaranması, şəhidlərin qanı və İran xalqının müqaviməti sayəsində meydana çıxmış bir həqiqətdir və bu proses dünyada həqiqətin parlamasına zəmin yaradacaq.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abidinecad Elmi hövzələrin əsas missiyasının yenidən nəzərdən keçirilməsinin vacibliyini vurğulayaraq deyib: Elmi hövzənin beynəlxalq missiyasını düzgün anlamaq, Elmi hövzələrin əsas vəzifəsini düzgün dərk etməkdən asılıdır.
O, İslam İnqilabından sonra hövzəyə baxışın dəyişdiyini bildirərək qeyd edib: İmam Xomeyninin (r) baxışı ilə Elmi hövzələrin missiyası peyğəmbərlərin missiyası ilə birləşdi və hövzə yalnız tədris və xəbərdarlıq edən bir qurum olmaqdan çıxaraq, dinin qlobal şəkildə bərqərar edilməsinə xidmət edən bir missiyaya çevrilib.
Əl-Mustafa Beynəlxalq Universitetinin tədqiqat üzrə müavini Qurani-Kərim ayələrinə istinad edərək bildirib: Elmi hövzələrin missiyası dinin bərqərar edilməsi və İslamın qlobal şəkildə təqdim olunmasıdır və bu missiya təbii olaraq qlobal hegemonluq cəbhəsi ilə qarşı-qarşıya gəlir.
O, hövzələrin beynəlxalq missiyasını “inkişaf”, “tərbiyə”, “təbliğ” və “gerçəkləşdirmə” olmaqla dörd mərhələdə izah edərək deyib: Elmi hövzələr bəşəriyyətin qlobal səviyyədəki sivilizasion ehtiyaclarına cavab verəcək maarif və biliklər ortaya qoymalıdır.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Abidinecad bildirib ki, mövcud elmi sahələr hələ də sivilizasiya missiyası ilə tam uyğunluq təşkil etmir. O qeyd edərək bildirib ki, bu missiyanın həyata keçirilməsi üçün geniş elmi proqramın hazırlanmasına və İslam elmlərinin inkişaf prosesinə yenidən baxılmasına ehtiyac var. Bu da qlobal rəqabət mühitində İslamın həyat tərzi və ictimai sistemini təqdim edə bilək üçündür.
O, həmçinin qlobal baxışa malik mədəni kadrların yetişdirilməsinin vacibliyini vurğulayaraq əlavə edib: Beynəlxalq təbliğ yalnız anlayışların ötürülməsi deyil, həm də dünya auditoriyasının ağlına və qəlbinə nüfuz etməyi tələb edir. Bu isə xüsusi hazırlıq və hövzənin qlobal missiyasına uyğun mənəvi və əxlaqi tərbiyə tələb edir.
Əl-Mustafa Beynəlxalq Universitetinin tədqiqat üzrə müavini çıxışının digər hissəsində İslam dövlətinin uğurlu nümunələrinin gerçəkləşdirilməsini İslamın qlobal təbliğinin ən mühüm vasitəsi kimi dəyərləndirərək vurğulayıb: Əgər İslam Respublikası iqtisadiyyat, sosial ədalət, təlim-tərbiyə və mədəniyyət kimi sahələrdə uğurlu nümunə təqdim edə bilsə, bu model minlərlə saatlıq çıxış və təbliğdən daha təsirli olacaq.
Qum Elmi hövzəsinin formalaşması və inkişaf prosesinə tarixi baxış
İclasın davamında Elmi hövzələrin Strateji Araşdırmalar İnstitutunun beynəlxalq komitəsinin rəhbəri doktor Əlirza Naiic, Qum Elmi hövzəsinin formalaşması və inkişaf prosesinə tarixi nəzər salaraq bu qurumun müasir dəyişikliklərdəki yerini izah edib.
O, mərhum Ayətullah Şeyx Əbdülkərim Hairi Yəzdinin (r) Qum Elmi hövzəsinin yenidən dirçəldilməsindəki roluna toxunaraq deyib: Qum Elmi hövzəsinin yenidən təsisi İranın dünya müharibəsinin nəticələri və sekulyar, qərbyönlü cərəyanların hegemonluğu ilə üzləşdiyi bir dövrdə baş verdi və Elmi hövzə belə bir şəraitdə mədəniyyət və sivilizasiya əsası kimi formalaşdı.
Doktor Əlirza Naiic əlavə edib: Ayətullah Bürucerdinin (r) mərcəiyyət dövründə Qum Elmi hövzəsi dünyada böyük şiə mərcəiyyət mərkəzinə çevrildi və hövzənin İslam dünyası ilə beynəlxalq əlaqələri genişləndi.
O davam edərək bildirib ki, İmam Xomeyninin (r) meydana çıxması və İslam İnqilabının formalaşması ilə müasir dünyada siyasi İslamın yeni paradiqması yarandı və Qum Elmi Hövzəsi qlobal fəaliyyətin yeni mərhələsinə daxil oldu.
Elmi Hövzənin Strateji Araşdırmalar İnstitutunun beynəlxalq komitəsinin rəhbəri bildirib: İnqilabın şəhid rəhbəri Ayətullah Seyid Əli Xamenei “Öncül və nümunəvi hövzə” manifestində hövzə üçün İran və hətta İslam dünyasının sərhədlərini aşan yeni üfüqlər müəyyənləşdirib və elmi mərcəiyyət məsələsini yeni İslam sivilizasiyası çərçivəsində gündəmə gətirib.
O, şəhid Ayətullah Seyid Əli Xameneinin fars dili ilə bağlı narahatlığına toxunaraq deyib: Fars dilinin dünyada elm və istinad dili səviyyəsinə yüksəldilməsi şəhid Ayətullah Seyid Əli Xameneinin sivilizasion və beynəlxalq baxışının bir hissəsidir və Elmi hövzələr də bu istiqamətdə rol oynamalıdır.
Doktor Əlirza Naiic həmçinin beynəlxalq sahədə ciddi siyasət müəyyənləşdirilməsinin vacibliyini vurğulayaraq əlavə edib: Elmi hövzənin beynəlxalq düşüncə mərkəzinin yaradılması, elmi və təcrübi mütəxəssislərin imkanlarından istifadə olunması, eləcə də qlobal müşahidə və gələcək araşdırmaların gücləndirilməsi, manifestin hədəflərinin gerçəkləşdirilməsi yolunda hövzənin əsas ehtiyaclarındandır.
İclasın sonunda Höccətül-İslam vəl-müslimin Hüseyni Kuhsari səsləndirilən fikirləri ümumiləşdirərək vurğulayıb: Bu iclasda təqdim olunan çıxışlar göstərdi ki, “Öncül və nümunəvi hövzə” manifesti Elmi hövzələr üçün mühüm beynəlxalq sənəddir və bugünkü qlobal şərait də hövzənin sivilizasion və beynəlxalq ölçülərinə daha ciddi diqqət yetirilməsini ikiqat zəruri edir.
O, bildirib ki, Elmi hövzələr elm inkişafının gücləndirilməsi, kadr yetişdirilməsi, sivilizasion diskursun genişləndirilməsi və strukturla proqramlarda dönüşüm həyata keçirməklə beynəlxalq sahədə və yeni İslam sivilizasiyasının gerçəkləşdirilməsi istiqamətində daha təsirli addımlar ata biləcəklər.
Bu iclasda çıxış edənlərin hər birinin çıxışının tam mətni sonradan yayımlanacaq.
Xəbərin sonu
Rəyiniz