Hövzə Xəbər Agentliyinin verdiyi məlumata görə, İmamət Fondunun beynəlxalq məsələlər üzrə sədr müavini Höccətül-İslam vəl-müslimin Seyid Həsən Səbzivari Hövzə Xəbər Agentliyinə verdiyi müsahibəsində Kərbəla hadisəsindən əvvəl İmam Hüseyn (ə) haqqında tarixi məlumatların niyə nisbətən az olması ilə bağlı suala cavab verərkən bildirib: Mənim fikrimcə, bu məsələdə bir tərəfdən tarixi məlumatların mütləq azlığı, digər tərəfdən isə Kərbəladan əvvəl İmam Hüseynin (ə) şəxsiyyətinin müxtəlif cəhətlərinə tarixdə kifayət qədər diqqət yetirilməməsi arasında fərq qoymaq lazımdır.
O əlavə edib: Kərbəladan əvvəlki dövrə dair müəyyən tarixi məlumatlar mövcuddur. Lakin həmin məlumatların həcmi və önəmi Kərbəla və Aşura hadisəsi ilə müqayisədə təbii olaraq xeyli azdır. Bunun bir neçə mühüm səbəbi var. Birinci səbəb ondan ibarətdir ki, Kərbəla hadisəsi tarixi, mənəvi, emosional və hətta sivilizasiya baxımından o qədər böyük, sarsıdıcı və əzəmətli hadisədir ki, İmam Hüseynin (ə) Kərbəladan əvvəlki həyatını kölgədə qoyub.
Beynəlxalq İmamət Fondunun sədr müavini bildirib: Aşura İmam Hüseynin (ə) həyatında baş vermiş adi bir hadisə deyil. Əksinə, bu hadisə təkcə İmam Hüseynin (ə) həyatında deyil, ümumilikdə bəşəriyyət tarixində mühüm dönüş nöqtəsidir.
İkinci məqam ondan ibarətdir ki, İmam Hüseynin (ə) uşaqlıq və gənclik illəri həzrət Peyğəmbərin (s), İmam Əlinin (ə) və İmam Həsənin (ə) yanında keçib. Şübhəsiz ki, İmam Hüseyn (ə) özü də imamət və ismət məqamına malik idi. Lakin ictimai baxımdan həzrət Peyğəmbərin (s) hüzurunda ilk növbədə o həzrət, ondan sonra İmam Əli (ə), daha sonra isə İmam Həsən (ə) ön planda idi. Buna görə də tarixi mənbələr hadisələri əsasən həmin üç böyük şəxsiyyət, həzrət Peyğəmbər (s), İmam Əli (ə) və İmam Həsən (ə) əsasında qeydə alıblar.
O əlavə edib: Üçüncü baxımdan ən mühüm məqamlardan biri ondan ibarətdir ki, tarix uzun müddət düşmənlərin nəzarəti altında olub. Başqa sözlə desək, tarixşünaslıq siyasəti Əhli-beyt (ə) düşmənlərinin, o cümlədən Əməvilərin və İbn Abbas tərəfdarlarının əlində idi. Buna görə də onlar Əhli-beytin (ə), xüsusilə də Aşura və Kərbəla kimi tarixi dönüş nöqtəsinin qəhrəmanı olan İmam Hüseynin (ə) din, əxlaq və siyasi rəhbər kimi mövqeyinin cəmiyyət arasında daha qabarıq şəkildə tanınmasını istəmirdilər.
Ən mühüm məqam: Kərbəladan əvvəl İmam Hüseynin (ə) həyatı
Birinci məqam: Peyğəmbər və Qurani-Kərimin tərbiyə metodu
O, Kərbəla hadisəsindən əvvəl İmam Hüseynin (ə) həyatının ən mühüm xüsusiyyətləri ilə bağlı suala cavabında bildirib: Əgər İmam Hüseynin (ə) Kərbəladan əvvəlki həyatını imamət baxımından təhlil etsək, bu zaman fərqli nəticələr əldə edərik. Bu baxımdan İmam Hüseynin (ə) həyatında bir neçə əsas göstəricini ön plana çıxarmaq mümkündür. Birinci və ən mühüm məqam həzrət Peyğəmbərin (s) tərbiyəsi və Qurani-Kərimin formalaşdırdığı mənəvi mühitdir. Həzrət İmam Hüseyn (ə) məhz belə bir mühitdə böyüyərək kamilləşib.
Hövzə tədqiqatçısı bildirib: Tarixi mənbələrin araşdırılması göstərir ki, İmam Hüseyn (ə) belə bir mühitdə boya-başa çatıb və onun şəxsiyyəti elə ilk günlərdən Qurani-Kərim, həzrət Peyğəmbər (s) və Əhli-beytlə (ə) ayrılmaz şəkildə vəhdət təşkil edib. Buna görə də həzrət Peyğəmbərin (s) İmam Hüseyn (ə) haqqında buyurduğu dəyərli və müstəsna ifadələrin şahidi oluruq. Bu ifadələrdən ən məşhurlarından biri «حسین منی و انا من حسین» hədisidir.
«حسین منی و انا من حسین»
«Hüseyn məndəndir, mən də Hüseyndənəm.»
Bu ifadə yalnız duyğusal məhəbbətin ifadəsi deyil. Əksinə, imamət baxımından son dərəcə dərin məna daşıyan fundamental bir həqiqəti bəyan edir.
O əlavə edib: Bəziləri bu hədisi yalnız məhəbbət və ailə bağlılığının ifadəsi kimi qiymətləndirə bilər. Çünki İmam Hüseyn (ə) həzrət Peyğəmbərin (s) sevimli nəvəsi idi. Lakin tarixi prosesə diqqətlə nəzər saldıqda aydın olur ki, İmam Hüseyn (ə) nübüvvət məktəbinin yolunu ən kamil və ən dolğun şəkildə davam etdirib.
İkinci məqam: İmam Əlinin (ə) yanında fəal iştirakı
Hövzə tədqiqatçısı bildirib: İkinci məqam İmam Əlinin (ə) yanında göstərdiyi fəaliyyətdir. İmam Əlinin (ə) hakimiyyəti dövründə İmam Hüseyn (ə) yalnız hadisələri izləyən bir şəxs olmayıb. O, ictimai və siyasi hadisələrin ən həssas mərhələlərində daim Əmirəl-möminin (ə) yanında yer alıb. Bunun ən bariz nümunələrindən biri Siffeyn döyüşündə göstərdiyi fəal iştirakı idi. İmam Hüseyn (ə) Müaviyəyə qarşı mübarizə üçün insanların yenidən səfərbər edilməsində mühüm rol oynayan simalardan biri olub. İmam Hüseynin (ə) tarixi çıxışından sonra on min nəfər onun rəhbərliyi ilə Müaviyənin qarşısında dayanmağa hazır oldu. Əlbəttə, bu hadisənin geniş təfərrüatları mövcuddur və müəyyən maneələr nəticəsində ikinci döyüş baş tutmadı. Buna görə də şəhidlər ağası İmam Hüseynin (ə) Əmirəl-möminin (ə) yanında fəal iştirakı onun həyatının ikinci mühüm göstəricisi hesab olunur.»
Üçüncü göstərici: Dövrünün məsum İmamına tam itaət etməsi
O, Kərbəla hadisəsindən əvvəl İmam Hüseynin (ə) imamətlə bağlı üçüncü xüsusiyyəti barədə bildirib: Üçüncü göstərici bu gün həzrət İmam Hüseynin (ə) bütün davamçıları və sevərləri üçün son dərəcə əhəmiyyətli və praktik bir dərsdir. Bu, dövrünün İmamına, yəni İmam Həsən Müctəbaya (ə) tam itaət etməsidir. Bu xüsusiyyət hər birimiz üçün böyük örnəkdir. İmam Hüseynin (ə) İmam Həsənin (ə) imaməti dövründəki davranışına diqqətlə baxmaq lazımdır. O həzrət bütün uca imamət məqamına malik olmasına baxmayaraq, öz dövrünün İmamına necə tam itaət etdiyini əməli şəkildə nümayiş etdirib. İmam Hüseyn (ə) öz imamət məqamına malik olsa da, İmam Həsənin (ə) qarşısında tam itaət mövqeyi nümayiş etdirib. Buna görə də O, bütün məsələlərdə İmam Həsənə (ə) tam şəkildə tabe olub. Hətta İmam Həsənin (ə) sülh müqaviləsi məsələsində də İmam Hüseyn (ə) heç bir etiraz və ya fərqli mövqe irəli sürməyib və bu məsələdə tam şəkildə İmamın qərarına tabe olub.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Seyid Həsən Səbzivari vurğulayıb: Məhz buna görə də bu hadisə bizim üçün son dərəcə mühüm əhəmiyyət daşıyır. İmamət məntiqində meyar şəxsi zövq, fərdi yanaşma və ya ictimai emosiyalar deyil. İnsan hər bir şəraitdə öz İmamının və Allahın höccətinin verdiyi qərara və göstərdiyi yola tam şəkildə tabe olmalıdır.
Dördüncü göstərici: İmamın (ə) hadisələr qarşısında səbir nümayiş etdirməsi və zamanı düzgün dəyərləndirməsi
O, İmam Hüseynin (ə) Kərbəladan əvvəlki həyatına aid dördüncü göstəricini izah edərək bildirib: Həzrət İmam Hüseynin (ə) ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri Əməvi hakimiyyətinin günbəgün çoxalan azğınlıq və itaətsizlikləri qarşısında nümayiş etdirdiyi səbir idi. Həzrət İmam Hüseyn (ə) münasib zaman yetişənədək böyük təmkin göstərdi, hadisələri dəqiq təhlil etdi, nə tələsik addım atdı, nə də passiv mövqe tutdu. O, zamanın tələblərini düzgün dəyərləndirərək hərəkət etdi. Məhz bu dəqiq zamanşünaslıq, uzaqgörənlik və hikmətli davranışın nəticəsi Kərbəla qiyamı oldu.
Hövzə müəllimi bildirib: Beşinci göstərici Həzrət Əba Əbdillah İmam Hüseynin (ə) İslam cəmiyyətində haqq və batil arasında yaratdığı aydın sərhədlərdir. Necə ki, Əmirəl-möminin İmam Əli (ə) haqqı batildən ayıran, insanlar üçün haqqı batildən seçmə meyarını müəyyən edən şəxs idi, İmam Hüseyn (ə) də İslam cəmiyyətində elə aydın sərhədlər müəyyənləşdirdi ki, insanlar üçün heç bir şübhə yeri qalmasın. O həzrət bu məqsəd uğrunda böyük səylər göstərdi və batilin qeyri-legitim mahiyyətini insanlar üçün aydın şəkildə ortaya qoydu. Həmin dövrdə Əməvi hakimiyyəti özünü haqlı hesab edir, "Rəsulullahın (s) xəlifəsi" adı altında hakimiyyətə gələrək xalqı aldadırdı. Məhz belə bir şəraitdə, zülm və fəsadın ən yüksək həddə çatdığı bir dövrdə İmam Hüseyn (ə) haqqın batilə qarşı qiyamının əsasını qoydu ki, həm həmin dövrün, həm də sonrakı nəsillərin ümməti üçün ilahi hakimiyyətin əsas meyarları aydın şəkildə bəyan edilsin.
Yoldaşlarının seçilən xüsusiyyətləri
O bildirib: Şəhidlər ağasının (ə) və onun səhabələrinin çoxsaylı xüsusiyyətləri bəyan edilib. Lakin İmam Hüseynin (ə) səhabələrinin tarixdə əbədi iz qoymasının sirrini araşdırmaq istəsək, bir əsas məqama xüsusi diqqət yetirməliyik. Onların əbədiyyət qazanmasının səbəbi təkcə qeyri-bərabər bir döyüşdə şəhid olmaları deyildi. Çünki tarix boyu qeyri-bərabər döyüşlərdə şəhid olan çoxlu insanlar olub, lakin onların heç də hamısının adı tarixdə əbədi qalmayıb.
Hövzə müəllimi vurğulayıb: İmam Hüseynin (ə) səhabələrini tarixdə ucaldan əsas amil onların İmamla olan bağlılığını və mənəvi əlaqəsini qoruyub saxlamaları idi. Bu bağlılığı ay ilə günəş arasındakı münasibətə bənzətmək olar. Ay öz-özlüyündə qaranlıq bir cisimdir. Lakin günəşlə əlaqəsini qoruduğu zaman nur saçmağa başlayır. İmam Hüseynin (ə) səhabələri də Allahın höccəti ilə olan bağlılıqlarını qoruduqları üçün nur və hidayət mənbəyinə çevrildilər.
O əlavə edib: Birinci xüsusiyyət mərifət və imamşünaslıq idi. İmam Hüseynin (ə) səhabələri O həzrəti yalnız həzrət Peyğəmbərin (s) nəvəsi, hörmətli bir şəxsiyyət və ya siyasi rəhbər kimi tanımırdılar. Onlar İmamı Allahın höccəti, haqqın meyarı və nicat gəmisi kimi qəbul edirdilər. Məhz bu dərin imamşünaslıq onların ən ağır və ən çətin şəraitdə belə İmamdan ayrılmamalarına səbəb oldu. Halbuki zahiri baxımdan İmamı tanıyan bir çox insanlar həlledici məqamlarda ina dəstək verməkdən uzaqlaşdılar.
Hövzə müəllimi bildirib: İkinci xüsusiyyət maddi hesablamaları aşmaq idi. İnsanların əksəriyyəti qərarlarını dünya mənfəəti və zərəri əsasında qəbul edirlər. Lakin İmam Hüseynin (ə) səhabələri bu cür hesablamaların fövqünə yüksəlmişdilər. Onlar qələbəni yalnız hərbi üstünlükdə, siyasi hakimiyyətdə və ya şəxsi mənafedə görmürdülər. Əgər belə olsaydı, Kərbəlada qalmağın heç bir məntiqi olmazdı. Onlar dünya həyatını bir kənara qoyaraq qərarlarını iman, vilayət və ilahi təslimiyyət məntiqi əsasında qəbul etdilər.
İslam tarixi üzrə tədqiqatçı bildirib: Üçüncü xüsusiyyət İmam Hüseynin (ə) qəriblik və tənhalıq anında ona sadiq qalmaq idi. Bir çox insanlar hakimiyyət sahiblərinin qüdrətli olduğu dövrdə onların yanında dayanırlar ki, həmin hakimiyyətdən bəhrələnsinlər. Lakin İmam Hüseynin (ə) səhabələri zahiri baxımdan qələbəyə dair heç bir dünyəvi ümid görünmədiyi bir vaxtda onun yanında möhkəm dayandılar. Onların əsas nigarançılığı Allahın höccətinin tənha qalması idi və İmamla olan mənəvi bağlılıqlarının qırılmasına heç vaxt razı olmadılar.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Seyid Həsən Səbzivari bildirib: Dördüncü xüsusiyyət uzaqgörənlik idi. İmam Hüseynin (ə) səhabələri aldadıcı zahiri görüntülərin arxasında gizlənən həqiqəti ayırd edə bilirdilər. Əməvi hakimiyyəti dini şüarlardan və dini simvollardan istifadə etsə də, əslində dinə qarşı duran bir hakimiyyət idi. Bəzi rəvayətlərdə qeyd olunur ki, düşmən ordusunun bəzi üzvləri döyüşə başlamazdan əvvəl qüsl edir, hətta İmam Hüseynin (ə) qanını tökməyi Allaha yaxınlaşmaq vasitəsi hesab edirdilər. Lakin İmamın (ə) səhabələrinin malik olduğu uzaqgörənlik onları bu zahiri görüntülərə aldanmaqdan qorudu və haqqı batildən ayırmağa imkan verdi.
O bildirib: Haqq cəbhəsinin yanında yer almaq prinsipi bütün dövrlər üçün dəyişməz bir prinsipdir. Lakin məsum İmamın məqamı ilə digər insanların mövqeyi arasında mühüm fərq qoyulmalıdır. Məsum İmam Allahın kamil höccətidir və bənzəri olmayan ilahi məqama malikdir. Bununla yanaşı, şiə təlimlərinə əsasən, İslam cəmiyyəti qeyb dövründə də meyarsız və rəhbərsiz buraxılmayıb.
Hövzə müəllimi bildirib: Məsum İmamlar (ə) qeyb dövrü üçün müəyyən prinsiplər və çərçivələr müəyyən ediblər. Həmin prinsiplərə əsasən, ədalət, təqva, dini bilik və şəriəti qorumaq kimi xüsusiyyətlərə malik olan camiuş-şərait fəqih cəmiyyətin dini və ictimai hidayətinin əsas istinad mənbəyi hesab olunur. Bu baxımdan, qeyb dövründə vəliyyi-fəqihə itaət Əhli-beyt (ə) məktəbinin müəyyən etdiyi ilahi hidayət sisteminin məntiqi davamı kimi qiymətləndirilir.
O bildirib: Əgər Aşuranı yalnız tarixi bir hadisə və bir neçə saat davam edən hərbi qarşıdurma kimi qiymətləndirsək, şübhəsiz ki, natamam və səthi təhlil aparmış olarıq. Kərbəla zahirdə hərbi döyüş idi, lakin mahiyyət etibarilə haqq cəbhəsi ilə batil cəbhəsinin qarşıdurması idi.
Hövzə müəllimi vurğulayıb: Şiə baxışına görə, həzrət Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra İslam dünyasında iki fərqli yol formalaşdı. Bu yollardan biri həzrət Peyğəmbərin (s) və Əhli-beytin (ə) yolunu davam etdirən xətt, digəri isə tədricən Bəni-Üməyyənin nəzarətinə keçən cərəyan idi. İmam Hüseynin (ə) dövründə bu azğınlıq elə bir həddə çatmışdı ki, artıq dinin həqiqəti məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı.
Beynəlxalq İmamət Fondunun sədr müavini bildirib: Şəhidlər ağası İmam Hüseyn (ə) qiyamının məqsədini və fəlsəfəsini özü belə bəyan edib: “Mən fəsad törətmək, zülm etmək, təkəbbür göstərmək və üstünlük iddiası ilə qiyam etməmişəm. Mən yalnız babamın ümmətini islah etmək üçün qiyam etmişəm.” Bu bəyanat açıq şəkildə göstərir ki, Aşura hadisəsi yalnız siyasi və ya hərbi qarşıdurma deyildi. Əksinə, bu qiyam dinin həqiqətini dirçəltmək, imamət məktəbini qorumaq və İslamın təhrif olunmasının qarşısını almaq məqsədi daşıyırdı.
O, "Bəzi insanlar deyirlər ki, İmam Hüseyn (ə) namaz uğrunda şəhid olub. Bu ifadə nə dərəcədə doğrudur?" sualını cavablandırarkən bildirib: Bu ifadə hər nə qədər sevgi, ehtiram və məhəbbət hissi ilə səsləndirilsə də, elmi və kəlam baxımından izaha ehtiyac duyur. Çünki İmam Hüseynin (ə) qarşısında dayananlar da namaz qılır, özlərini dindar insanlar kimi təqdim edirdilər. Buna görə də Aşura hadisəsinin mahiyyətini yalnız namazın qorunması və ya bərpası ilə məhdudlaşdırmaq düzgün yanaşma deyil.
Hövzə müəllimi bildirib: Namaz dinin firuiddin bölməsinə daxildir, imamət isə dinin üsullarından biridir. Buna görə də dinin əsasının onun bir qoluna qurban verildiyini söyləmək doğru olmaz. Şəhidlər ağası İmam Hüseynin (ə) qiyamının əsas məqsədi dinin həqiqətini qorumaq, imamət məqamını müdafiə etmək və İslamın azğınlığa sürüklənməsinin qarşısını almaq idi. Namaz da məhz bu ilahi hidayət sistemi çərçivəsində öz həqiqi məna və dəyərini qazanır. İmam Hüseyn (ə) Aşuradan əvvəl də haqqın və hidayətin meyarı idi. Aşura isə bu həqiqətin bütün aydınlığı ilə təcəlli etdiyi tarixi bir səhnəyə çevrildi. Onun səhabələri də İmam Hüseynə (ə) bəslədikləri dərin mərifət, sarsılmaz sədaqət, yüksək bəsirət və həmçinin maddi hesablamaları aşan iman sayəsində tarixdə əbədi iz qoydular.
Höccətül-İslam vəl-müslimin Seyid Həsən Səbzivari sonda bildirib: Digər tərəfdən, Kərbəla yalnız hərbi qarşıdurma deyil, imamət və ilahi hidayət prinsipləri üzərində qurulmuş bütöv bir fikir, etiqad və həyat məktəbidir. Məhz buna görə də Aşuranın mesajı yalnız müəyyən bir tarixi dövrlə məhdudlaşmayıb, bu gün də dünyanın müxtəlif yerlərində həqiqət axtaran insanlar üçün ilham və hidayət mənbəyi olaraq qalmaqdadır.
Xəbərin sonu
Rəyiniz