Hövzə Xəbər Agentliyinin beynəlxalq bürosunun verdiyi məlumata görə, Əl-Cəzirə ərəb telekanalı Hörmüz boğazında sualtı internet kabellərinin zədələnmə ehtimalını və bu çox mühüm kommunikasiya infrastrukturunda yarana biləcək nasazlıqların mümkün nəticələrini təhlil edib.
Hörmüz boğazı | Qlobal internetin həssas nöqtəsi
Hörmüz boğazı yalnız neft və qazın nəqli üçün strateji əhəmiyyət daşıyan keçid deyil. Sualtı kommunikasiya xətlərinin bu ərazidən keçməsi həmin su yolunu regionun rabitə şəbəkəsi baxımından da mühüm əhəmiyyətə malik edir. Bu ərazidə internet kabellərinin zədələnməsi yerli rabitədə yaranan fasilələrlə məhdudlaşmayan nəticələrə səbəb ola, region ölkələrinin və bütövlükdə dünyanın kommunikasiya infrastrukturunun bir hissəsinə təsir göstərə bilər.
Sualtı fiber-optik kabellər dünyanın ən mühüm kommunikasiya infrastrukturu elementlərindən biri hesab olunur. İstifadəçilərin gündəlik ünsiyyətindən bank xidmətlərinə, kommersiya fəaliyyətindən informasiyanın məlumat mərkəzləri arasında ötürülməsinə qədər beynəlxalq məlumat mübadiləsinin böyük bir hissəsi bu kabellərdən asılıdır. Buna görə də həmin infrastruktura dəyən hər hansı bir zərər internetin keyfiyyətinə və sabitliyinə təsir göstərə bilər.
Hörmüz boğazındakı internet kabelləri niyə əhəmiyyətlidir?
Fars körfəzinin coğrafi mövqeyi və onun beynəlxalq kommunikasiya şəbəkələri ilə əlaqəsi Hörmüz boğazı ətrafındakı suları kommunikasiya infrastrukturu baxımından mühüm əraziyə çevirir. Region ölkələrini qlobal internet şəbəkəsinə birləşdirən sualtı kabellərin bir hissəsi bu ərazidəki dəniz marşrutlarından keçir.
Belə şəraitdə hətta bir kabelin zədələnməsi bəzi ölkələrdə rabitənin pozulmasına səbəb ola bilər. Bir neçə marşrut eyni vaxtda zədələnərsə və ya alternativ marşrutların ötürmə imkanları kifayət etməzsə, yaranan fasilələrin miqyası daha da genişlənə bilər.
Kabellərin sıradan çıxması dünya interneti üçün hansı nəticələrə səbəb ola bilər?
Sualtı kabellərin zədələnməsi hər hansı ölkədə və ya qlobal miqyasda internetin tamamilə kəsilməsi demək deyil. Çünki internet şəbəkəsi çoxsaylı kommunikasiya marşrutlarından ibarətdir. Bununla belə, mühüm kabellərin sıradan çıxması internet sürətinin azalmasına, rabitə gecikmələrinin artmasına və bəzi onlayn xidmətlərə çıxışın çətinləşməsinə səbəb ola bilər.
Bu məsələ beynəlxalq rabitəsinin əhəmiyyətli hissəsi məhdud sayda kommunikasiya marşrutu üzərindən həyata keçirilən ölkələr üçün daha böyük əhəmiyyət daşıyır. Belə şəraitdə məlumat trafikinin işlək marşrutlara yönləndirilməsi şəbəkənin üzərinə ciddi yük sala və internet xidmətlərinin keyfiyyətini aşağı sala bilər.
Sualtı kabellərin zədələnməsinin iqtisadi nəticələri
Müasir iqtisadiyyatın rəqəmsal kommunikasiyalardan asılılığı internet kabellərinin təhlükəsizliyini sırf texniki məsələ olmaqdan çıxararaq daha geniş əhəmiyyət kəsb edən problemə çevirib. Banklar, şirkətlər, ödəniş sistemləri və məlumat mərkəzləri informasiyanın mübadiləsini təmin etmək üçün sabit beynəlxalq rabitəyə ehtiyac duyurlar.
Sualtı kabellərin genişmiqyaslı şəkildə sıradan çıxması bu sahələrin fəaliyyətində ləngimələrə, gecikmələrə və fasilələrə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı, internet xidmətləri göstərən şirkətlər daha böyük həcmdə məlumat trafikini alternativ marşrutlar vasitəsilə ötürmək məcburiyyətində qala bilərlər. Bu isə zədələnmənin miqyasından asılı olaraq onların əməliyyat xərclərinin artmasına gətirib çıxara bilər.
Yaranan fəsadların miqyası zədələnmiş kabellərin sayından, fəaliyyəti pozulmuş marşrutların əhəmiyyətindən, alternativ şəbəkələrin ötürmə imkanlarından və infrastrukturun bərpası üçün tələb olunan müddətdən asılıdır.
Sualtı kabellərin təmiri nə üçün çətindir?
Sualtı kabellər dənizin dibində, uzun məsafələr boyunca çəkilir və onların təmiri xüsusi avadanlıqla təchiz olunmuş ixtisaslaşmış gəmilərin istifadəsini tələb edir. Nasazlığın yeri müəyyən edildikdən sonra təmir işlərini həyata keçirmək üçün texniki mütəxəssislərdən ibarət qruplar həmin əraziyə göndərilməlidir.
Gəmi hərəkətinin intensiv olduğu su yollarında və təhlükəsizlik baxımından gərginliyin mövcud olduğu ərazilərdə zədələnmiş sahəyə çatmaq və təmir işlərini aparmaq daha çətin ola bilər. Nəticədə, təmir prosesinin uzanması rabitədə yaranmış fasilələrin daha uzun müddət davam etməsinə səbəb ola bilər.
Peyk interneti kabelləri əvəz edə bilərmi?
Peyk interneti fövqəladə vəziyyətlərdə kommunikasiya ehtiyaclarının bir hissəsini qarşılaya bilər. Lakin fiber-optik kabellərin bu texnologiya ilə tam əvəz olunması asan deyil. Sualtı kabellər məlumatların ötürülməsi üçün olduqca yüksək ötürmə tutumuna malikdir və internet üzərindən həyata keçirilən beynəlxalq məlumat mübadiləsinin böyük hissəsi məhz bu kabellər vasitəsilə təmin olunur.
Peyk şəbəkələrinin ötürmə tutumunun məhdudluğu, xidmətlərdən istifadənin dəyəri və texniki xüsusiyyətlər arasındakı fərqlər bu texnologiyanın geniş sualtı kabel şəbəkəsini təkbaşına və tam şəkildə əvəz etməsinə imkan vermir.
İnternet təhlükəsizliyi | Hörmüz boğazının az diqqət yetirilən tərəfi
Hörmüz boğazının strateji əhəmiyyəti, adətən, enerji daşıyıcılarının nəqli və bu ərazidə baş verən hadisələrin dünya bazarlarına təsiri ilə əlaqələndirilir. Lakin ölkələrin rəqəmsal kommunikasiyalardan getdikcə daha çox asılı olması göstərir ki, bu regionun təhlükəsizliyi kommunikasiya infrastrukturu baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Sualtı kabellərin zədələnməsi hadisənin baş verdiyi ərazidən kənarda da fəsadlara səbəb ola və beynəlxalq kommunikasiyalara təsir göstərə bilər. Bu baxımdan, dəniz kabellərinin qorunması, alternativ marşrutların inkişaf etdirilməsi və kommunikasiya şəbəkələrinin dayanıqlığının artırılması qlobal internetin sabitliyinin təmin olunmasında mühüm amillər hesab olunur.
Mənbə: “Əl-Cəzirə” televiziya kanalı
Rəyiniz